خلاصه تاریخ ایران از آغاز تا کنون

تاریخ ایران
نگاهی به خلاصه تاریخ ایران
تاریخ ایران
نگاهی به خلاصه تاریخ ایران
محتوای این صفحه: نمایش

تاریخ ایران از آغاز تا کنون داستانی طولانی و پیچیده است از حمله‌ها، مقاومت‌ها، بازسازی‌ها و پابرجایی ملتی کهن.

از آن هنگام که شکوه و عظمت تاریخ ایران به پایان رسید و مهاجمان خارجی از هر طرف بر سرزمینمان تاختند، ایران فرازونشیب‌های زیادی را تجربه کرد. دردها را تا سرحد مرگ به جان خرید و باز از جای برخاست. چه بسیار مردان و زنان وطن‌دار که تلاش کردند تا در لحظه‌های سرنوشت‌ساز، ستون زیر سقف میهنشان باشند و جان عزیز خویش را در این راه فدا کردند؛ انسان‌هایی که گاه حتی نامی از آن‏ها در دفتر تاریخ ایران نمانده است و گمنام‌اند.

قدمت ایران و تاریخ این سرزمین به ما نشان می‌دهد که چگونه ملتی از پس شکوه و امپراتوری بزرگ و متمدن، فروپاشی خود را تاب آورده است. تاریخ ایران داستانی رازآلود از راه‌و‌روش ملتی است که تلاش کرده هویتش را با تکیه بر غنای فرهنگی خود حفظ کند.

برای آنکه به ‏خاطر سپردن سلسله‌های حکومتی تاریخ ایران آسان‌تر شود و بتوانید خلاصه‏ تاریخ ایران را خیلی سریع بخوانید، وبسایت «دستی بر ایران» آن را به‌‏صورت ترتیب زمانی ارائه کرده است.

جدول خلاصه تاریخ ایران

ردیفسلسله حکومتیآغازپایان
1مادها607 پیش از میلاد۵۴۹ پیش از میلاد
2هخامنشیان550 پیش از میلاد۳۳۰ پیش از میلاد
3سلوکیان330 پیش از میلاد۲۴۷ پیش از میلاد
4پارت ها247 پیش از میلاد۲۲۴ میلادی
5ساسانیان 224 میلادی651 میلادی
6حمله اعراب۶۴۲ میلادی۸۲۱ میلادی
7طاهریان۸۲۱ میلادی۸۹۳ میلادی
8علویان۸۲۸ میلادیپایان تدریجی
9صفاریان۸۶۷ میلادی۸۹۲ میلادی
10سامانیان۸۹۲ میلادی۱۰۰۵ میلادی
11زیاریان، آل بویه و دیلمیان۹۲۸ میلادی۱۰۵۲ میلادی
12غزنویان۹۶۲ میلادی۱۰۴۰ میلادی
13سلجوقیان۱۰۴۰ میلادی1194 میلادی
14خوارزمشاهیان۱۲۲۰ میلادی۱۱۷۲ میلادی
15ایلخانیان۱۲۵۶ میلادی۱۳۸۳ میلادی
16تیموریان۱۳۸۳ میلادی۱۵۰۱ میلادی
17صفویان۱۵۰۱ میلادی۱۷۳۶ میلادی
18افشاریان و زندیان۱۷۳۶ میلادی۱۷۹۵ میلادی
19قاجاریان۱۷۹۵ میلادی۱۹۲۵ میلادی
20پهلوی۱۹۲۵ میلادی۱۹۷۹ میلادی

قدمت ایران چند سال است؟

قدمت ایران به‌عنوان کشوری باستانی، به حدود ۷هزار سال پیش بازمی‌گردد. تعریف ما از ایران در تعیین قدمت آن بسیار اثرگذار است. چنانچه این نام را بر سرزمینی بنهیم که تمدن و فرهنگ ایرانی در آن رواج داشته است، بر اساس شواهد باستان‌شناسی درمی‌یابیم که نخستین تمدن‌های شناخته‌شده در فلات ایران، نظیر تمدن عیلام، از ۵هزار سال پیش از میلاد مسیح پدیدار بوده‌اند.

شواهد باستان‌شناسی حاکی از آن‌اند که پیشینه‌ و قدمت کشور ایران با فرهنگ غنی و تمدن چندهزارساله‌اش به هزاره‌های پیش از میلاد مسیح برمی‌گردد. گاهی، منظورمان از ایران کشوری با نام و مرزهای مشخص است. در این صورت تاریخ ایران را به دو دوره‌ی قبل از اسلام و بعد از اسلام تقسیم می‌کنند.

این را هم باید گفت که برخی افراد شناخت درستی از این سرزمین کهن و پیشینه‌ی تاریخی آن ندارند. مورخان غربی و برخی افراد مغرض نیز قدمت ایران را به ۲۵۰۰ سال تقلیل می‌دهند و آغاز دوره تاریخی ایران را ابتدای حکومت هخامنشیان محسوب می‌کنند.

تاریخ ایران از آغاز تا کنون

برای به دست آوردن درک صحیحی از قدمت ایران و تاریخ آن، باید به بررسی پیشینه‌ی این کشور از آغاز تا کنون بپردازیم.بنابراین، ابتدا دوران ماقبل تاریخ در ایران را مرور می‌کنیم که شامل این زمان‌‏هاست:

  • قبل از ۱۰۰هزار سال پیش: دوران پارینه‌سنگی زیرین

آثار ساخته‏‌شده از سنگ در این دوران، فقط در سه استان یافت شده است: خراسان، آذربایجان و سیستان و بلوچستان (فرهنگ آشولی).

  • از ۱۰۰هزار تا ۴۰هزار سال پیش: دوران پارینه‌سنگی میانی

آثار این دوران در چند استان‌ یافت شده است، ازجمله لرستان، ایلام، کرمانشاهان، گلستان و تهران.

  • از ۴۰هزار تا ۱۱هزار سال پیش: دوران پارینه‌سنگی زبرین

آثار این دوران در استان‌هایی یافت شده است، ازجمله لرستان، کرمانشاهان و ایلام.

  • از ۲۰هزار تا ۷هزار سال پیش: دوران فراپارینه‌سنگی

آثار این دوره در استان مازندران یافت شده است.

  • از ۸هزار سال پیش از میلاد: دوران نوسنگی

مشخصات زندگی در دوران نوسنگی عبارت بود از جمع‌آوری و ذخیره‌ی آذوقه، تولید غذا و یکجانشینی. آثار این دوره در بسیاری از مکان‌ها و تپه‌ها و غارهای تاریخی یافت شده است.

  • از ۵هزار سال پیش از میلاد

آثار این دوره در بسیاری از مکان‌ها، تپه‌ها، غارها و پناهگاه‌های سنگی تاریخی یافت شده است.

  • از ۵هزار تا ۴هزار سال پیش از میلاد

این دوره زمان رونق فناوری در زمینه‌هایی مانند سفال و آهنگری، اختراع چرخ سفالگری و ابزارهای مسی بود. آثار این دوره در مکان‌ها و تپه‌‏های تاریخی یافت شده است.

  • از ۳هزار سال پیش از میلاد

لوح‌های گلی در اوایل و اواخر نظام‌های خط عیلامی، فرهنگ گرگان و فرهنگ‌های گیان چهارم و سوم در استان لرستان ازجمله آثار و مشخصه‌های این عصر است. آثار این دوره در مکان‌ها و تپه‏‌های تاریخی بسیاری یافت شده است.

  • از ۲هزار سال پیش از میلاد

قلعه‏‌ی شغا در استان فارس یکی از بازمانده‌های این دوره است. آثار این دوره در بسیاری از مکان‌ها و تپه‌‏های تاریخی یافت شده است.

  • از 1150 تا 1400 پیش از میلاد

این دوره، پایان فرهنگ‌های عصر برنز و آغاز فرهنگ‌های عصر آهن بود. آثار این دوره نیز در مکان‌ها و تپه‌‏های تاریخی پرشماری یافت شده است.

دوران پیش از اسلام در تاریخ ایران

  • از 2500 تا 2600 سال پیش از میلاد

آغاز حکومت سلسله‏‌ی عیلامی‌ها، پادشاهان اوان و جنگ علیه بین‏‌النهرین.

  • از 1100 تا 1450 سال پیش از میلاد

دوران میانی عیلامی‌ها که جنگ میان عیلامی‌ها و بین‌‏النهرین هنوز ادامه داشته است.

  • ۸۱۴ سال پیش از میلاد کوروش بزرگ؛ عیلامی‌های جدید

اسناد تاریخی این دوره، به‏‌مدت ۲۰۰ سال مخفی نگه داشته شدند.

بعد از ویرانی‌های بسیاری که از جنگ باقی مانده بود، کوروش بزرگ از انشان وارد شد و کنترل عیلام را در حدود سال ۵۵۸ پیش از میلاد به دست گرفت و فصل امپراتوری‌‏های بزرگ در تاریخ ایران آغاز گردید.

مهاجرت آریایی‌ها به فلات ایران

مادها

دیاکو پادشاه مادها و بنیانگذار اولین امپراتوری در تاریخ ایران
تصویری از دیاکو که هوش مصنوعی طراحی کرده است

چندین ملّت در اواخر نیمه‏‌ی دوم قرن هفتم پیش از میلاد باهم متحد شدند تا پادشاهی مادها را تشکیل دهند. این قوم‌‏ها شامل غلاطیان، موریتانیایی‌ها، کاسی‌ها، اورارتویی‌ها، کاسپین‌‏ها و مانایی‌ها بودند که با آریایی‌‏ها متحد شدند. دیاکو امپراتوری مادها را بنا نهاد. پادشاهی آشوری توسط مادها سقوط کرد؛ این پادشاهی بی‌رحم‏‌ترین قدرت آن زمان به حساب می‌آمد.

هخامنشیان

کوروش کبیر، پادشاه هخامنشیان و بنیانگذار این سلسله
تصویری از کوروش کبیر که توسط هوش مصنوعی طراحی شده است

هخامنشیان اولین و بزرگترین امپراتوری ایرانی را شکل دادند. حکومت آن‌ها حدود دویست سال بر بیش از یک‌‏سوم جهان فرمانروایی کرد. کوروش دوم که به‌حق به او لقب کوروش کبیر داده‌اند، پایه‌گذار این پادشاهی شکوهمند بود. او نه‏‌تنها فاتح سرزمین‌ها بود، بلکه پایه‌گذار منش انسانی در حکمرانی بر انسان‌ها نیز به حساب می‌آید.

کوروش کبیر و داریوش سوم، دو پادشاه تأثیرگذار و مهم دودمان هخامنشی هستند. پادشاهی شکوهمند هخامنشیان با حمله‏‌ی اسکندر مقدونی به ایران از میان رفت تا برای ما فقط یادمانی پرغرور از آن در تاریخ ایران به یادگار بماند.

گاه‌شمار امپراتوری هخامنشیان

  • ۵۵۰ سال پیش از میلاد: کوروش مادها را در پاسارگاد شکست داد و سلسله‌‏ی هخامنشیان را بنیان‏‌گذاری کرد و امپراتوری خود را گسترش داد.
  • 522 تا 486 سال پیش از میلاد: داریوش اول یا داریوش بزرگ، شورشگران را سرکوب و اولین جامعه‏‌ی مدنی را در ایران تأسیس کرد و امپراتوری را گسترش داد. وی دستور ساخت تخت‌جمشید را داد.
  • ۳۳۰ سال پیش از میلاد: اسکندر به ایران حمله و تخت‌جمشید نیمه‏‌ساخته را نابود کرد و امپراتوری پارس را در دست گرفت.
  • ۳۲۳ سال پیش از میلاد: مرگ اسکندر.

سلوکی‌ها

اسکندر مقدونی، فرمانده ارتش مقدونیان در نخستین حمله خارجی در تاریخ ایران

بعد از حمله‌ی‌ اسکندر به ایران و تصرف آن، جانشینان او سلسله‌ی سلوکیان را در ایران برپا کردند. اسکندر سعی می‌کرد خود را پیرو کوروش معرفی کند؛ به همین دلیل، حتی برخلاف سنت یونانیان، با شاهزادگانی از ایران ازدواج کرد.

بعد از مرگ اسکندر، سرداران سپاه او بیست سال بر سر جانشینی‌اش جنگیدند تا بالاخره سلوکوس یکم فرمانروایی ایران را تصاحب کرد. سرانجام، سلسله‌ی سلوکیان به‏‌دست قوم کوچ‌‏نشین پارت‌ها از میان رفت تا باز شاهد برپایی حکومتی ایرانی در تاریخ ایران باشیم.

گاه‌شمار سلسله‌ی سلوکیان

  • 312 تا 281 سال پیش از میلاد: سلوکوس یکم نیکاتور، سلسله‌‏ی یونانی سلوکیان را در سرزمین پارس تأسیس کرد.
  • 261 تا 281 سال پیش از میلاد: برسرکارآمدن آنتیوخوس اول و آغاز شورش‌‌های گسترده‌ی محلی. او بعد از بیست سال حکومت، در یکی از درگیری‌‏ها‌ کشته شد.
  • 246 تا 226 سال پیش از میلاد: حکومت سلوکوس دوم و قدرت‏‌گرفتن تدریجی اشکانیان.
  • 176 تا 164 سال پیش از میلاد: آنتیوخوس چهارم، آخرین پادشاه سلوکیان بود. اشکانیان به حکومت سلوکیان در ایران پایان دادند.

اشکانیان

مجسمه مرد اشکانی (دوره پارت‌ها) در موزه ایران باستان
مجسمه‌ای از مردی اشکانی در موزه ایران باستان تهران

اشکانیان قومی پارت بودند که در شرق ایران زندگی می‌کردند. آن‏‌ها مردمانی کوچ‌نشین و دلیر بودند که در فنون جنگی مهارت داشتند و توانستند سلوکیان را از سرزمین ایران عقب برانند و فرمانروایی اشکانیان را پی‌‌ریزی نمایند. آن‌ها این سلسله را به‌‏نام نیای خویش ارشک، اشکانیان نام نهادند.

گاه‌شمار دودمان اشکانیان

  • 247 سال پیش از میلاد: شاهنشاهی اشکانیان از سلسله‏‌ی پارت‌ها خراسان را فتح کرد، سپس این شهر به کنترل سلوکی‌ها درآمد.
  • 161 تا 138 میلادی: مهرداد یکم امپراتوری پارسیان را بنا نهاد.
  • سال 123 تا 89 میلادی: مهرداد دوم پادشاه ایران بود. او با سولا، نماینده‌ی روم پیمان صلح بست و سکاهای مهاجم را از ایران عقب راند. مهرداد دوم ارمنستان و بخش بزرگی از میان‌رودان را به خاک ایران ضمیمه کرد.
  • 123 تا 87 میلادی: اوج امپراتوری پارت‌ها.
  • از ۸۷ سال پیش از میلاد تا ۲۲۴ میلادی: افول امپراتوری پارت‌ها و قدرت‌‏گرفتن روم. در این دوره درگیری بر سر قدرت و برادرکشی بین اشکانیان اوج گرفت و باعث ضعف دودمان اشکانی شد.
  • سال 224 میلادی: اردوان پنجم از اردشیر ساسانی شکست خورد و به‌‏دست او کشته شد. سلسله‌ی اشکانیان با مرگ اردوان پنجم از بین رفت.

ساسانیان

تصویر اردشیر دوم، پادشاه ساسانی، بر روی یک سنگ‌نگاره
نقش‌نگاره‌ای از اردشیر دوم، پادشاه ساسانی

پس از اشکانیان، ساسانیان حکومت بر ایران را به چنگ آوردند. در زمان آن‏ها به دین زرتشت و روحانیان این دین اهمیت ویژه داده شد و آتشکده‌ها رونق گرفت. نظام طبقاتی در اجتماع برقرار گردید و پادشاهان ساسانی که در بالاترین درجه‌ی اجتماعی قرار می‌گرفتند، خود را صاحب فره ایزدی می‌دانستند. حکومت ساسانیان با حمله‌ی اعراب به ایران برچیده شد.

گاه‌شمار سلسله‌ی ساسانیان

  • سال 224 تا 241 میلادی: اردشیر یکم بر پارت‌ها غلبه کرد و امپراتوری ساسانیان را بنا نهاد.
  • سال 241 تا 272 میلادی: شاپور یکم به امپراتوری روم حمله کرد (۲۵۲-۲۶۱ میلادی) و والرینِ امپراتور را در سال ۲۶۰ میلادی دستگیر نمود.
  • سال 242 تا 273 میلادی: مانی پیامبر ظهور کرد.
  • سال 250 تا 300 میلادی: مذهب ارمنستان به مسیحیت تغییر کرد.
  • سال ۲۸۳ میلادی: گاروس امپراتور تیسفون را تسخیر کرد. ارمنستان و شمال بین‌النهرین به روم واگذار شد.
  • سال ۳۶۳ میلادی: شاپور دوم، ژولینِ مرتد را در جنگ شکست داد و ارمنستان و شمال بین‌النهرین را تسخیر کرد.
  • سال ۳۷۹ میلادی: صلح با روم برقرار شد.
  • سال ۴۲۵ میلادی: هون‌های سفید به خراسان حمله کردند.
  • سال ۴۸۹ میلادی: کلیسای نستوری بنا شد.
  • سال 499 تا 531 میلادی: قدرت ساسانیان اوج گرفت.
  • سال ۵۲۹ میلادی: ژوستینین مدارس را بست. دانشمندان به ایران مهاجرت کردند.
  • سال ۶۰۸ میلادی: ساسانی‌ها به بیزانتیوم حمله کردند.
  • سال ۶۱۴ میلادی: خسرو دوم دمشق و اورشلیم را تسخیر کرد و صلیب راستین را به تیسفون آورد.
  • سال ۶۲۲ میلادی: هراکلیوس، خسرو دوم را شکست داد. سالی بود که حضرت محمد(ص)، پیامبر اسلام، از مکه هجرت کرد.
  • سال ۶۳۲ میلادی: حضرت محمد(ص) درگذشت.
  • سال 632 تا 651 میلادی: یزدگرد سوم، آخرین پادشاه ساسانی به حکومت رسید.
  • سال 635 تا 641 میلادی: اعراب، دمشق و تیسفون را تسخیر کردند. آن‌ها پارس‌ها را شکست دادند و سرزمین پارس را به امپراتوری عرب الحاق نمودند.
  • سال ۶۵۱ میلادی: یزدگرد سوم مُرد.

دوران پس از اسلام در تاریخ ایران

نارضایتی مردم از کشورداری ساسانیان، راه را برای حمله و کشورگشایی اعراب باز کرد. پس از فروپاشی حکومت ساسانیان و تسلط اعراب بر ایران، فصل جدیدی در تاریخ ایران گشوده و دوران پس از اسلام آغاز شد.

بعد از حمله‌ی اعراب به ایران، ایرانیان سه دوره حکومت عربی را تجربه کردند: خلفای راشدین و خلافت اموی و خلافت عباسی. در همگی آن‏ها، کم‏وبیش شاهد قیام و شورش ایرانیان علیه حکومت اعراب هستیم. از دوره‌ی خلافت عباسیان، ایرانیان به‌‏تدریج موفق شدند حکومت‌‏های محلی نیمه‏‌مستقلی را تشکیل دهند و این آغاز زوال فرمانروایی خلفای عرب بر ایران بود.

سلسله‌های محلی بعد از حمله اعراب به ایران

  • سال 661 تا 750 میلادی: حکمرانی خلفای اموی در دمشق.
  • سال 750 تا 1257 میلادی: حکمرانی خلفای عباسی در بغداد.
  • سال 756 تا 1031 میلادی: خلافت عربی قرطبه.
  • سال 872 تا 903 میلادی: برقراری سلسله‏‌ی صفاری در خراسان.
  • سال 903 تا 999 میلادی: حکومت سلسله‏‌ی سامانی در خراسان.
  • سال 935 تا 1055 میلادی: ظهور آل‌‌بویه در نزدیکی شیراز.
  • سال 962 تا 1044 میلادی: ظهور سلسله‏‌ی غزنویان در شرق و به چالش کشیدن سامانیان.

سلجوقیان

تصویر هوش مصنوعی از به قدرت رسیدن آلپ ارسلان
آلپ ارسلان سلجوقی

در سال‏‌های 1037 تا 1055 میلادی، ترک‌های سلجوقی به فرمانده‌ی طغرل‌بیگ به ایران حمله کردند. حکومت آل‌بویه را ابومسلم، فرمانده‌ ایرانی ارتش عباسی، به پایان رساند.

گاه‌شمار دوره‌ی سلجوقیان

  • سال ۱۰۷۳ میلادی: اوج قدرت سلجوقی‌ها.
  • سال 1090 تا 1257 میلادی: استقرار آل اسماعیل که بعداً «حشاشیون» نام گرفتند، در درّه‏‌ی الموت، جبهه‌‏ی جنوبی البرز مرکزی و نزدیک قزوین.
  • سال 1117 تا 1194 میلادی: حکومت سلطان سنجر و پایان سلجوقیان در ایران.

مغول‌ها (ایلخانیان)

مجسمه‌ای از چنگیز خان مغول، از بدنام‌ترین متجاوزین در تاریخ ایران
چنگیز مغول، فرمانده‌ای بیرحم که تاریخ ایران همیشه به بدی از آن یاد می‌کند

گاه‌شمار دوره‌ی ایلخانیان

  • سال 1219 تا 1227 میلادی: ویرانی ایران به‌دست چنگیزخان.
  • سال 1256 تا 1265 میلادی: بنا‌نهادن سلسله‏‌ی ایلخانی به‌دست هلاکو، نوه‏ی چنگیزخان و ‌پایتختی مراغه.
  • سال 1295 تا 1304 میلادی: غازان‏خان و گرویدن نهایی او به دین اسلام.
  • سال ۱۳۳۴ میلادی: پایان سلسله‌‏ی ایلخانی.

تیموریان

تیمور لنگ، موسس سلسله تیموریان و از خونخوارترین دشمنان ما در تاریخ ایران
تیمور، پادشاهی که در تاریخ ایران به خونخواری شهرت دارد

گاه‌شمار دودمان تیموریان

  • سال 1380 تا 1393 میلادی: تیمور ایران را فتح کرد. کلیسای نستوری به حالت تعلیق درآمد.
  • سال 1397 تا 1447 میلادی: تیمور هند را ویران کرد؛ سپس درگذشت. جانشین او، شاهرخ، منطقه‏‌ی «آمو دریا» را فتح کرد.
  • سال 1408 تا 1453 میلادی: قره‌‏قویونلو ترکمن ظهور کرد.
  • سال ۱۴۶۱ میلادی: ترک‌های عثمانی وارد شمال‌‏غرب ایران شدند و تیموریان را به شرق عقب راندند.

صفویان

شاه اسماعیل صفوی، بنیانگذار حکومت صفویان
مجسمه شاه اسماعیل صفوی

صفویان توانستند حکومت مرکزی قدرتمندی را در ایران تشکیل دهند. شاه‌اسماعیل پایه‌گذار این سلسله است. شاه‌عباس نیز این سلسله را به اوج قدرت و ثبات رساند.

در دوره‌ی صفویان، ایران با هم‌مرز شرقی خود یعنی حکومت عثمانی، درگیری مداوم داشت.

گاه‌شمار حکومت صفویان

  • سال 1502 تا 1524 میلادی: شاه‌اسماعیل سلسله‌ی صفویان را بنا نهاد. تشیع، مذهب رسمی کشور اعلام شد.
  • سال 1587 تا 1628 میلادی: شاه عباس اول، ترک‌ها را در شمال شکست داد، بغداد را فتح و اصفهان را به پایتختی انتخاب نمود.
  • سال 1624 تا 1722 میلادی: افغان‌ها، اصفهان را محاصره و تاج‌و‌تخت را تاراج کردند. دودمان صفویان نابود شد. در این زمان، سلطان‌حسین پادشاه بود. بعد از او، شاه تهماسب دوم و شاه عباس سوم تلاش کردند تا در بخش‌‏هایی از ایران، حکومت را به دست بگیرند که بی‌نتیجه بود.
  • سال 1722 تا 1724 میلادی: افغان‌ها ایران را ویران و اصفهان و شیراز را تسخیر کردند. آن‏ها شاهزاده‌های صفوی را قتل‏‌عام نمودند.

افشاریان

تصویر نادرشاه افشار، فرماندهی که با دفع حمله افغانیان شهرت یافت
نادرشاه افشار

نادرقلی سردار جنگ بود، او اصفهان را از چنگ افغان‌ها به در آورد و به‌‏دست پادشاه صفوی، شاه تهماسب دوم سپرد. شاه‌تهماسب در نبرد با عثمانی‌ها شکست خورد و با آنان پیمان صلح بست. بدین ترتیب، بی‌لیاقتی او به نادر قلی خان اثبات شد.

نادر با رأی بزرگان، قدرت را در ایران به دست گرفت و شاه ایران شد. بعد از نادر شاه افشار، سلسله‌ی افشاریان شاه مقتدری نداشت و جای خود را به زندیان داد.

گاه‌شمار سلسله‌ی افشاریان

  • ۱۷۳۶ تا ۱۷۴۷ میلادی: خلع شاه اسماعیل صفوی از پادشاهی و پایه‌گذاری حکومت افشاریان توسط نادرشاه افشار و نایب‌السلطنه شدن رضاقلی‌میرزا افشار و نصرالله‌میرزا افشار؛
  • ۱۷۴۷ تا ۱۱۴۸ میلادی: مرگ نادرشاه افشار و به حکومت رسیدن برادرزاده‌ی او (عادل‌شاه‌افشار)؛
  • ۱۷۴۷ تا ۱۷۴۹ میلادی: به حکومت رسیدن ابراهیم‌شاه افشار؛
  • ۱۷۴۹ تا ۱۷۵۰ میلادی: به حکومت رسیدن شاهرخ‌شاه افشار و پادشاهی او تا سال ۱۷۵۰ میلادی بر کل ایران، پس از آن بر عهده گرفتن حکومت خراسان تا سال ۱۷۹۶ میلادی، نایب‌السلطنه شدن نصرالله‌میرزا دوم از سال ۱۷۶۸ میلادی تا ۱۷۸۱ میلادی و همچنین نایب‌السلطنه شدن نادرمیرزا افشار از ۱۷۸۱ تا ۱۷۹۶ میلادی.

زندیان

مجسمه‌ی کریم خان زند، موسس سلسله‌ی زندیان
مجسمه‌ای از کریم خان زند

کریم‌خان زند که در دوره‌ی افشاریان فرماندهی سپاه را بر عهده داشت، بعد از مرگ نادر شاه افشار با دو خان بختیاری به نام‌های ابوالفتح‌خان‌بختیاری و علی مردان‌خان چهارلنگ متحد شد. سپس، شخصی به نام ابوتراب میرزا را که از جانب طایفه‌ی مادری متعلق به دودمان صفوی بود، به نام شاه اسماعیل سوم به عنوان پادشاه ایران انتخاب کرد. سپس، خود را وکیل‌الرعایا نامید و به طور موقت شهر ملایر را به پایتختی خود برگزید. دیری نپایید که با تسلط بر سرزمین‌های مرکزی، شمالی، غربی و جنوبی ایران پایتخت خود را به شیراز تغییر داد.

بعد از مرگ کریم‌خان زند اختلافاتی میان جانشینان او به وجود آمد و جنگ و نزاع آن‌ها باعث شد که آقامحمدخان قاجار اقتدار خود را به مردم به اثبات برساند. او در سال ۱۷۹۵ میلادی آخرین فرمانروای زند یعنی لطفعلی‌خان را به قتل رساند و حکومت ایران را به دست گرفت. سپس، سلسله قاجاریان را پایه‌گذاری نمود.

گاه شمار سلسله‌ی زندیان

  • ۱۷۵۰ میلادی: اتحاد کریم خان زند با دو خان بختیاری و انتخاب شاه اسماعیل صفوی به عنوان پادشاه ایران توسط او و وکیل‌الدوله شدن کریم‌خان زند؛
  • ۱۷۷۴ تا ۱۷۷۹ میلادی: مرگ شاه اسماعیل صفوی، عدم انتخاب جانشین برای او و وکیل‌الرعایا شدن کریم‌خان زند؛
  • ۱۷۷۹ تا ۱۷۸۲ میلادی: مرگ کریم‌خان زند و انتخاب پسر بزرگش ابوالفتح‌خان به عنوان فرمانروای ایران و شریک شدن برادر کوچکش، محمد‌علی‌خان در فرمانروایی. دست به دست شدن قدرت میان پسران و برادران کریم‌خان زند؛
  • ۱۷۸۲ تا ۱۷۸۵ میلادی: رسیدن فرمانروایی به صادق‌خان‌زند (برادر تنی کریم خان زند)، شکست او در مقابل یکی از خان‌های بختیاری (علی مرادخان) و قتل صادق‌خان‌زند؛
  • ۱۷۸۵ تا ۱۷۸۹ میلادی: فرمانروایی علی مرادخان.
  • ۱۷۸۹ تا ۱۷۹۵ میلادی: فرمانروایی جعفرخان زند و پس از او صِیدمُرادخان زند؛
  • ۱۷۹۵ میلادی: فرمانروایی لطفعلی‌خان زند.

قاجاریان

تصویری از محمدعلی شاه قاجار با حمایل و لباس رسمی آن دوره
محمدعلی شاه قاجار

قاجاریان ۱۳۰ سال بر ایران حکومت کردند. در این دوره بخش‏‌های مهمی از ایران جدا شد و سرزمینمان شاهد افت‌‏و‏خیزهای بسیار بود.

گاه‌شمار حکومت قاجاریان

  • سال 1795 تا 1925 میلادی: سلسله‌‏ی قاجار در تهران و به‌‏صورت محلی حکومت می‌کرد.
  • سال 1796 میلادی: آقا محمدخان قاجار، سلسله‌ی قاجاریان را تأسیس کرد.
  • سال ۱۸۱۸ میلادی: در زمان حکومت فتحعلی‌‏شاه، عهدنامه‌ی گلستان بین ایران و روسیه بسته شد و طی آن، سرزمین‌هایی از شمال ایران به روسیه تسلیم گردید.
  • سال ۱۸۲۷ میلادی: روسیه تبریز را تسخیر کرد.
  • سال 1828 میلادی: قرارداد ترکمانچای بین فتحعلی‌شاه قاجار و دولت تزاری روسیه بسته شد. طبق این قرارداد، ایروان و نخجوان و بخش‏‌هایی از تالش به روسیه واگذار شد.
  • سال 1896 تا 1906 میلادی: انقلاب مشروطه به وقوع پیوست.
  • سال ۱۹۰۶ میلادی: مشروطیت اعلام شد.
  • سال ۱۹۰۸ میلادی: ملّی‌گرایان قیام کردند.
  • سال ۱۹۰۹ میلادی: شرکت نفت انگلیسی ایرانی تشکیل شد؛ این شرکت بعدها بریتیش پترولیوم نام گرفت.
  • سال 1917 تا 1919 میلادی: قحطی بزرگ در ایران طی جنگ جهانی اول رخ داد. در این قحطی 40درصد جمعیت ایران از بین رفت.
  • سال1920 میلادی: قیام شیخ محمد خیابانی در تبریز و میرزا کوچک خان در گیلان به وقوع پیوست.
  • سال 1909 تا 1923 میلادی: احمد شاه آخرین پادشاه قاجار بود. رضاخان به‌‏عنوان نخست وزیر انتخاب شد.
  • سال 1922 میلادی: کودتای رضاخان میرپنج و عزل احمدشاه، آخرین شاه قاجار به وقوع پیوست.سال ۱۹۲۴ میلادی: سلسله‌‏ی قاجار سقوط کرد.

دودمان پهلوی

پادشاهان پهلوی که آخرین شاهان در تاریخ ایران بودند
تصویری از رضاشاه (سمت چپ) و محمدرضا شاه (سمت راست)

با برچیده‏‌شدن بساط دودمان قاجار، حکومت پهلوی در ایران برقرار شد. در این دوران، ایران وارد عرصه‏‌ی جدیدی از حیات خود شد و به‌‏سمت پیشرفت و ارتباط با دنیای مدرن گام برداشت. رضاشاه در راه زنده‌سازی فرهنگ کهن ایران و امپراتوری ‌باستانی تلاش کرد. او به اقتدار و دیکتاتوری در کشورداری شهرت دارد.

گاه‌شمار سلسله‌ی پهلوی

  • سال ۱۹۲۵ میلادی: رضاخان خود را «رضاشاه» نامید و سلسله‌‏ی پهلوی را بنیان نهاد.
  • سال 1314 خورشیدی: نام‏ پارس یا پرشیا بر ایران گذارده شد و به‌‏عنوان نام رسمی کشور به جهان اعلام گردید.
  • سال 1941میلادی: در جریان جنگ جهانی دوم، متفقین ایران را اشغال کردند. رضاشاه تبعید شد و محمدرضا، پسر او بر تخت ‏نشست.
  • سال 1943 میلادی: کنفرانس تهران (چرچیل و روزولت و استالین) برگزاری شد. ایران دوباره تمامیت ارضی خود را به دست آورد.
  • سال ۱۹۵۱ میلادی: دکتر مصدق نخست‏ وزیر شد و برای ملی‏‌شدن صنعت نفت تلاش کرد.
  • سال 1953: کودتای 28 مرداد علیه نهضت ملی نفت رخ داد و طی آن محمد مصدق دستگیر و محاکمه شد. محمدرضا شاه به ایران و بر سر کار بازگشت.
  • سال ۱۹۵۵ میلادی: ایران به سازمان پیمان مرکزی پیوست.
  • سال ۱۹۵۹ میلادی: ایران پیمان دفاعی با آمریکا امضا کرد.
  • سال ۱۹۶۳ میلادی: آیت الله خمینی در سطح کشور و در اعتراض به شاه، قیام دینی نمود.
  • سال ۱۹۶۷ میلادی: محمدرضا و ملکه فرح تاج‏گذاری کردند.
  • سال ۱۹۶۹ میلادی: تنش‌ها میان ایران و عراق بر سر اروندرود (شط العرب) بالا گرفت.
  • سال 1971 میلادی: جشن ۲۵۰۰ ساله‏‌ی شاهنشاهی ایران برگزار شد.
  • سال 1978 تا 1979 میلادی: اعتراض مردم به شاهنشاهی بالا گرفت و موجب فرار شاه و انقراض سلسله‌ی پهلوی شد.

جمهوری اسلامی ایران

رهبران جمهوری اسلامی: آغازگران فصل معاصر تاریخ ایران
آیت‌الله خمینی، بنیانگذار جمهوری اسلامی، و آیت‌الله خامنه‌ای، جانشین وی

گاه‌شمار دوره‌ی جمهوری اسلامی ایران

  • سال ۱۹۷۹ میلادی: مردم به برقراری حکومت جمهوری اسلامی ایران تحت رهبری آیت‌ الله خمینی رأی دادند.
  • سال ۱۹۸۰ میلادی: عراق به ایران حمله کرد.
  • سال ۱۹۸۸ میلادی: ایران و عرق قطعنامه‏‌ی ۵۹۸ شورای امنیت را پذیرفتند و ایران آتش‌‏بس نهایی جنگ ۸ساله را اعلام کرد.
  • سال ۱۹۸۹ میلادی: آیت‏‌الله خمینی درگذشت و آیت‌‏الله خامنه‌ای به‌‏عنوان ولی فقیه کشور انتخاب شد.

تحقیق در مورد تمدن ایران

تمدن از ریشه‌ی «مدن» و به‌معنای شهر است. البته، مفهوم شهر در تاریخ با مفهوم تمدن متجانس نیست؛ اما از یک ریشه و به هم نزدیک‌اند. در واقع، تمدن شهرنشینی نیست، اما انسان متمدن وارد مرحله‌ی شهرنشینی شده است.

هنگام تحقیق در مورد تمدن ایران باید به دو پرسش پاسخ دهیم:

  • آیا منظورمان از این تمدن اقوام و مردمانی است که از آغاز تاریخ تاکنون در مرزهای سیاسی ایران زندگی می‌کردند؟
  • یا منظورمان اقوام و مردمانی است که خود را از ابتدا ایرانی می‌پنداشتند و در جغرافیایی می‌زیستند که دربرگیرنده‌ی ایران امروز است؟

برخی صاحب‌نظران شروع تمدن ایران را از آغاز ورود قوم آریایی به فلات ایران می‌دانند؛ اما این بدان معنا نیست که پیش از آن، تمدنی وجود نداشته و فلات ایران قبل از حضور آن‌ها خالی از سکنه بوده است. بلکه، قبل از آن دوره نیز تمدن‌های بسیار کهنی در ایران ظهور و افول کرده بودند و آثار به‌جامانده از سکونتگاه‌های اولیه بشر در فلات ایران گواهی بر این ادعاست.

تعدادی از تمدن‌هایی که از زمان‌های بسیار قدیم در فلات ایران وجود داشتند، عبارت‌اند از:

  • تمدن نوشیجان در ملایر؛
  • تمدن شهر سوخته در سیستان و بلوچستان؛
  • تمدن تپه سیلک در کاشان؛
  • تمدن عیلام در شمال خوزستان؛
  • تمدن جیرفت در کرمان.

به‌طور کلی، تمدن ایران به چند صورت مختلف بررسی می‌شود:

  • پیش از تاریخ و قبل از اختراع خط توسط بشر؛
  • پیش از ورود آریایی‌ها به فلات ایران؛
  • از هنگام مهاجرت آریایی‌ها‌ به فلات ایران.

درخصوص دوره‌ی پیش از تاریخ، کاوش‌های باستان‌شناسی حاکی از آن‌اند که این دوره خود شامل چهار دوره‌ی مختلف پارینه‌سنگی، نوسنگی، عصر برنز و عصر آهن بوده است.

برای مطالعه بیشتر:

  1. تاریخ مادها در ایران باستان (۶۰۷ تا ۵۴۹ پیش از میلاد)
  2. تاریخ هخامنشیان در ایران باستان (۵۵۰ تا ۳۳۰ پیش از میلاد)
  3. تاریخ سلوکیان در ایران باستان (۳۳۰ تا ۲۴۷ پیش از میلادی)
  4. تاریخ پارت ‌‌ها (اشکانیان) در ایران باستان (۲۴۷ پیش از میلاد تا ۲۲۴)
  5. تاریخ ساسانیان در ایران باستان (۲۲۴ پیش از میلاد تا ۶۴۲ میلادی)
  6. تاریخ حمله اعراب به ایران (از سال ۶۴۲ تا ۸۲۱)
  7. تاریخ طاهریان در ایران پس از اسلام (از ۸۲۱ تا ۸۹۳ میلادی)
  8. تاریخ علویان در ایران پس از اسلام (سال ۸۲۸ میلادی)
  9. تاریخ صفاریان در ایران پس از اسلام (سال ۸۶۷ تا ۸۹۲ میلادی)
  10. تاریخ سامانیان در ایران پس از اسلام (سال ۸۹۲ تا ۱۰۰۵ میلادی)
  11. تاریخ زیاریان، آل بویه و دیلمیان (سال ۹۲۸ تا ۱۰۵۲ میلادی)
  12. تاریخ غزنویان در ایران پس از اسلام (۹۶۲ تا ۱۰۴۰ میلادی)
  13. تاریخ سلجوقیان، تهاجم به ایران در سده یازده میلادی (از ۱۰۴۰ تا ۱194 میلادی)
  14. تاریخ خوارزمشاهیان؛ دوره‌ی ترس و جنگ (۱۰۹۷ تا ۱۲۳۱ میلادی)
  15. تاریخ ایلخانیان، مهاجمان به ایران در سده ۱۳ میلادی (از ۱۲۵۶ تا ۱۳۸۳ میلادی)
  16. تاریخ تیموریان، مهاجمان به ایران در سده ۱۴ میلادی (از ۱۳۸۳ تا ۱۵۰۱ میلادی)
  17. تاریخ صفویان؛ تغییر مذهب ایرانیان به تشیع (از ۱۵۰۱ تا ۱۷۳۶ میلادی)
  18. تاریخ افشاریان و زندیان (از سال ۱۷۳۶ تا ۱۷۹۵ میلادی)
  19. تاریخ قاجاریان، فساد شاهان و درباریان ( از ۱۷۹۵ تا ۱۹۲۵ میلادی)
  20. تاریخ پهلوی ها، پایان سلطنت در ایران (از ۱۹۲۵ تا ۱۹۷۹ میلادی)

پرسش‌‏هایی درباره‏‌ی تاریخ ایران

اگر پاسخ پرسش خود درباره‏‌ی تاریخ ایران را اینجا پیدا نکردید، در بخش دیدگاه‌های زیر این پست برای ما کامنت بگذارید و سؤالتان را بپرسید. ما حتماً به آن پاسخ خواهیم داد.

عمده‌ترین تمدن‌های ایران پیش از دوره‌‏ی تاریخی کدام هستند؟

در تاریخ ایران، تمدن‌های مختلفی وجود داشته‌اند که برخی از آن‌ها حکومت‌هایی مستقل بودند و برخی مستقل نبودند. عمده‌ترین این تمدن‌ها عبارت‌‏اند از:
تمدن شهر سوخته در سیستان
تمدن شهداد در کرمان
تمدن سیلک در کاشان
تمدن تپه‌ی مارلیک در گیلان
تمدن جیرفت در کرمان
تمدن عیلام در خوزستان
تمدن تپه حسنلو در آذربایجان

تمدن ایران چندساله است؟

با بررسی قدیمی‌ترین آثار کشف‏‌شده از یکجانشینی در ایران، مانند تپه‌ی سیلک و تپه‌های ساوجبلاغ، می‌توان قدمت تمدن ایران را به بیش از هفت هزار و پانصد سال پیش از میلاد تخمین زد.

دوره‏‌ی پیش از تاریخ ایران به چه دوره‌ای گفته می‌شود؟

دوره‌‏ی پیش از تاریخ یا دوره‌‏ی پیش‌ازتاریخ به دوره‌ای گفته می‌شود که انسان‌ها هنوز برای ثبت و گزارش زندگی خود توانایی نداشتند. یکی از مهم‌ترین دلایل این موضوع، اختراع‌‏نشدن خط بوده است. تاریخ‌‏نگاران بر اساس آثار به‏‌جای‌‏مانده از آن دوران می‌توانند تخمینی از نحوه‏‌ی زندگی و وضعیت مردم آن‏ دوران را روایت کنند.

دوره‏‌ی پیش از تاریخ ایران به چند دوره تقسیم می‌شود؟

به‌‏طور کلی، دوره‏‌ی پیش از تاریخ ایران به چهار بخش تقسیم می‌شود:
دوران پارینه‌سنگی و فراپارینه‌سنگی (از حدود یک میلیون سال تا حدود ۱۲ هزار سال پیش)، ۲. دوره‌‏ی نوسنگی (از حدود ۱۰ هزار تا حدود ۸ هزار سال پیش)، ۳. دوره‏‌ی مس‌سنگی (از حدود ۸ هزار تا ۵۳۰۰ سال پیش)، ۴. دوره‏‌ی برنز (از حدود ۵۳۰۰ تا حدود ۴۰۰۰ سال پیش).

آیا همه‌‏ی ایرانی‌ها آریایی هستند؟

چیزی به‏‌نام نژاد خالص در دنیا وجود ندارد. آریایی‌ها در هزاره‌‏ی دوم پیش از میلاد وارد ایران شدند و با سایر اقوام ایرانی درهم آمیختند. پس نمی‌توان ایرانی‌ها را قوم آریایی خواند.
در ضمن، اخیراً برخی از متخصصان ابراز داشته‌اند که پدیده‌ی مهاجرت قوم آریایی به فلات ایران صورت نگرفته است؛ بلکه اقوام و نژادهای گوناگونی که آن‌ها را آریایی می‌خوانیم، همواره در این فلات زندگی می‌کرده‌اند. آن‌ها بودند که به برخی از کشورهای شمالی ایران آن زمان و نیز به اروپا مهاجرت کرده‌اند.

آیا کشور ایران از ابتدا با همین نام خوانده می‌شد؟

خیر. نام پیشین کشور ایران، پارس یا پرشیا بود. در متون کهن اوستایی نیز نام ایران ذکر شده است. از زمان پهلوی اول، این نام به ایران تغییر یافت.

آیا همه‏‌ی ایرانیان پارسی هستند؟

ایرانیان یک ملت هستند که از اقوام مختلف پارسی، کرد، بلوچ، گیلکی، عرب، لر و آذری تشکیل شده‌اند. پارسیان هم یکی از اقوام ایرانی است.

آیا ایرانیان در شکل‌گیری تمدن بشری نقشی داشته‌اند؟

ایرانیان نقش بسیار کهن و مهمی در شکل‌گیری تمدن‌های باستانی جهان داشته‌اند و از هزاره‌‏ی ششم پیش از میلاد به یکجانشینی رو آورده‌اند.

دوره‏‌ی تاریخ ایران باستان (دوره‌‏ی تاریخی) از چه زمانی آغاز می‌شود؟

تاریخ‌‏نگاران از پیدایش مادها (۵۴۹ پیش از میلاد) تا پایان پادشاهی ساسانیان و حمله‌‏ی اعراب به ایران (۶۴۲ میلادی) را دوران ایران باستان می‌نامند.

قدمت ایران چند سال است؟

بنا بر اسناد و شواهد باستان‌شناختی، تمدن‌های باستانی بیش از هفت هزار سال پیش در فلات ایران ظاهر شده‌اند. برخی قدمت ایران را به شروع زمان برقراری حکومت‌های مرکزی ایران نسبت می‌دهند و معتقدند با آغاز سلسله‏‌ی هخامنشیان در سال ۵۵۰ پیش از میلاد، ایران به‌عنوان یک کشور شکل گرفت.
به‌‏طور کلی، کارشناسان امر معتقدند که ایران قدمتی بیش از ۷هزار سال دارد.

آیا ایران در روزگار باستان کشوری بزرگ بوده است؟

بزرگ‏ترین امپراتوری‌های جهان از ایران سر بر آورده‌اند یا اداره شده‌اند: امپراتوری‌های هخامنشی، ساسانی، سلجوقی و ایلخانی.

بنیان‏‌گذار اولین حکومت مرکزی در ایران که بود؟

کورش کبیر در ۵۵۰ سال پیش از میلاد، سلسله‌‏ی حکومت مرکزی هخامنشیان را پایه‌گذاری کرد.

قدیمی‌ترین اشیای باستانی ایرانیان مربوط به چند سال پیش است؟

قدیمی‌ترین اشیای دست‏‌ساخته‌‏ی بشر در ایران به ۲۰۰هزار سال پیش باز می‌گردد که از سنگ ساخته شده‌اند.

قدیمی‌ترین آثار معماری ایرانیان مربوط به چند سال پیش است؟

ایرانیان از ۸هزار سال پیش، به ساخت خانه‌ در دشت ساوجبلاغ و تپه‌های سیلک و هرسین پرداخته‌اند.

تعداد تپه‌های تاریخی در ایران چقدر است؟

برآورد شده است که ایران ۲۰۰هزار تپه‌‏ی تاریخی متعلق به دوران‌ مختلف پیش از تاریخ و دوران تاریخی دارد.

ایران در طول تاریخِ قبل از اسلام چند سلسله‏‌ی حکومتی مقتدر به خود دیده است؟

وسیع‌‏ترین قلمرو و مقتدرترین فرمانروایی در طول تاریخ ایران پیش از اسلام متعلق به حکومت هخامنشیان بود. البته، ساسانیان نیز در مقاطعی از تاریخ ایران قبل از اسلام، با اقتدار تمام ظاهر شده بودند.

در تاریخ ایران بعد از اسلام، کشور ما چه مدت در اشغال اعراب بود؟

اعراب در سال ۶۴۲ میلادی به ایران حمله کردند و باعث سقوط سلسله‏‌ی ساسانیان شدند. این اشغال تا سال ۸۲۱ میلادی ادامه داشت؛ سپس طاهریان حکومتی نیمه‌‏مستقل بنا کردند.

دوره‌‏ی اسلامی تاریخ ایران چگونه آغاز شد و به چه دوره‌‏ای گفته می شود؟

در تاریخ ایران، دوره‌‏ی اسلامی با سقوط ساسانیان و پیروزی اعراب آغاز شد. فتح ایران توسط اعراب، تغییرات عمده‏ای را در عرصه‏‌های مختلف ازجمله اجتماعی و مذهبی و سیاسی به وجود آورد. به همین دلیل، بسیاری از کارشناسان، عنوان «دوره‌‏ی اسلامی» را برای ایران بعد از اسلام به کار می‌‏برند.

تاریخ ایران شاهد کدام جنگ‌‏های بزرگ بوده است؟

جنگ با یونانیان در سال ۳۳۰ پیش از میلاد و آغاز سلسله‏‌نبردها با رومیان در سال ۲۷۲ میلادی، دو نبرد عمده در ایران باستان بودند.

در طول تاریخ ایران از ابتدا تاکنون، کشور ما چند حمله به خود دیده است؟

حمله‏‌ی اسکندر: ۳۳۰ پیش از میلاد
حمله‌‏ی رومیان: ۲۸۳ میلادی
حمله‌ی اعراب: 633 میلادی
حمله‏‌ی ترک‏‌های سلجوقی: ۱۰۳۷ میلادی
حمله‏‌ی مغول‏‌ها: ۱۲۱۹ میلادی
حمله‏‌ی تیمور: ۱۳۸۰ میلادی
حمله‏‌ی افغان‏‌ها: ۱۷۲۲ میلادی
حمله‌‏ی ترک‏‌های عثمانی: ۱۴۶۱ میلادی
حمله‏‌ی روس‌‏ها: ۱۸۲۷ میلادی
حمله‏‌ی نیروهای متفقین: ۱۹۴۱ میلادی
حمله‌‏ی عراقی‏‌ها: ۱۹۸۰ میلادی

اشتراک گذاری
نظرات 6
    1. درود بر شما،
      از لحاظ زمان حکمرانی حکومت‌ها، تاریخ را به دوران قبل از میلاد مسیح و بعد از میلاد مسیح تقسیم‌بندی می‌کنند. به‌ویژه درجایی که سخن از امپراتوری‌های پیش از اسلام باشد.
      از لحاظ ماهیت حکومت‌ها، به دلیل تاثیر فرهنگی ورود اسلام به ایران، تاریخ کشورمان به دوران قبل از اسلام و بعد از اسلام تقسیم‌بندی شده است.
      شاید ایدئال‌ترین حالت آن باشد که با تقویم دقیق ایرانی خودمان درباره تاریخ کشورمان صحبت کنیم، اما از بین انواع تقویم‌ها و نظام‌های گاهشماری ایرانی، کدام را باید انتخاب کرد؟ این از اختیار ما فراتر است. بنابراین، زمان‌ها و دوره‌های گوناگون تاریخی را با استفاده از تقویم‌هایی ذکر می‌کنیم که برای خوانندگان‌مان ملموس‌تر باشد.

  1. درود و عرض ادب
    آیا تقویم تاریخ شاهنشاهی که برخی سلطنت طلبان عصر حاضر که عدد ۲۵۸۲ رو به جای ۱۴۰۲ هجری شمسی معرفی میکنند از نظر علم تاریخ معتبر هست؟

    1. درود بر شما دوست گرامی،
      با سپاس از توجه و علاقه‌ی شما،
      گاهشماری شاهنشاهی در سال 1304 هجری شمسی و در زمان پهلوی تهیه و تنظیم شده‌است. مببنای محاسبات آن هم اصلاحیه تقویم هجری شمسی جلالی تنظیم شده در زمان جلال‌الدین ملکشاه سلجوقی بوده‌است.
      ما در یک پست دیگر با عنوان «گاهشماری ایران باستان»، به معرفی تقویم های اوستایی کهن و اوستایی نوین و نیز نظام‌های گاهشماری بعدی پرداخته‌ایم که منبع استفاده گاهشماری شاهنشاهی هستند.

  2. در طول تاریخ ایران از ابتدا تاکنون، کشور ما چند حمله به خود دیده است؟
    حمله‏‌ی اسکندر: ۳۳۰ پیش از میلاد
    حمله‌‏ی رومیان: ۲۸۳ میلادی
    چرا حمله وحشیانه‌ی اعراب رو جا انداختین🙄!؟
    حمله‏‌ی ترک‏‌های سلجوقی: ۱۰۳۷ میلادی
    حمله‏‌ی مغول‏‌ها: ۱۲۱۹ میلادی
    حمله‏‌ی تیمور: ۱۳۸۰ میلادی
    حمله‏‌ی افغان‏‌ها: ۱۷۲۲ میلادی
    حمله‌‏ی ترک‏‌های عثمانی: ۱۴۶۱ میلادی
    حمله‏‌ی روس‌‏ها: ۱۸۲۷ میلادی
    حمله‏‌ی نیروهای متفقین: ۱۹۴۱ میلادی
    …………..
    حمله‌‏ی عراقی‏‌ها: ۱۹۸۰ میلادی

    1. دوست گرامی،
      از دقت شما سپاسگزاریم. این نکته جا افتاده بود که اصلاح شد. قصد و سمت‌گیری خاصی باعث این موضوع نشده بود.
      هدف ما در «دستی بر ایران» نقل واقعیت‌ها بدون جانبداری است.
      داشتن خواننده‌هایی مثل شما باعث افتخار ماست.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

قبلی
اهمیت کوروش کبیر در تاریخ ایران
کوروش کبیر

اهمیت کوروش کبیر در تاریخ ایران

«منم کوروش، شاه جهان، شاه بزرگ، شاه دادگر، شاه بابل، شاه سومر و اکد، شاه

بعدی
کاوشی در تاریخ ایران قبل از اسلام
ایران قبل از اسلام: سنگ نگاره ساسانیان

کاوشی در تاریخ ایران قبل از اسلام

در تاریخ ایران قبل از اسلام، پیشینه‌ای گسترده و غنای فرهنگی متنوعی وجود دارد که

نوشته‌های مشابه
مسابقه ایران شناسی ماهانه دستی بر ایران