غذاهای ایرانی

اسپند؛ کاربرد و نحوه استفاده از آن

با اسپند و خواص آن بیشتر آشنا شوید
با اسپند و خواص آن بیشتر آشنا شوید

اسپند گیاهی بوته ای است که از خانواده قره داغیان به شمار می رود. این گیاه معمولاً در خاک نمک‌ دار رشد می کند. همچنین نام های مختلفی دارد. اسفند، سپند، حرمل و… از نام های دیگر آن هستند. اگر چه اکثر مواقع ما از دانه های این گیاه به عنوان ضدعفونی کننده و خوش بو کننده هوا و حتی برای جلوگیری از چشم زخم استفاده می کنیم، گیاه اسفند خواص دارویی و کابردهای دیگری نیز، دارد.

نحوه استفاده و کاربردهای گیاه دارویی اسپند

اسپند که یکی از گیاهان دارویی سنتی است، به شیوه های مختلف استفاده می شود و کاربرد دارد. بسیاری از افراد تصور می کنند که گیاه دارویی مزبور به علت داشتن خواص زیاد می تواند مصرف خوراکی داشته باشد، اما واقعیت چیز دیگری است. در اینجا به معرفی برخی از آنها می پردازیم:

دانه ها

دانه های اسپند خوردنی نیستند. تنها در یمن بوده است که برخی از یهودیان مطابق رسمی قدیمی، برگ های این گیاه دارویی را پس از گذراندن از فرایندی خاص و به مقداری کم، برای سفیدتر کردن آرد گندم استفاده می کردند. پزشکی امروز صراحتا اعلام کرده است که خوردن دانه این گیاه دارویی (به اندازه ۳ تا ۴ گرم) باعث حالت تهوع، سرگیجه و حتی مرگ انسان و حیوانات می گردد.

عصاره

یکی از راه های استفاده از این گیاه، عصاره آن است. معمولاً عصاره این گیاه در عطاری ها به فروش می رسد.

گیاه دارویی مزبور دارای آلکالوییدهایی نظیر بتاکاربولین، هارمالین، هارمین و هارمالول می باشد که در بخش های مختلف گیاه از قبیل دانه، ریشه، ساقه، برگ و حتی گل های آن ذخیره می شوند. با این وجود، بخش مهمی از آلکالوئیدها در دانه این گیاه وجود دارند. بنابراین، اسپند به سبب داشتن مواد مزبور دارای خواص درمانی بسیاری است که به صورت عصاره در موارد زیر استفاده می شود:

ضد درد

برخی از مواد موجود در دانه های اسپند شبیه مورفین عمل می کنند و می توانند در تسکین درد بدن بسیار موثر باشند.

ضد میکروب

مطالعات آزمایشگاهی نشان داده اند که استخراج عصاره دانه های این گیاه و استفاده از آن، تاثیرات زیادی روی سلامتی افراد دارند. این عصاره می تواند برای از بین بردن بسیاری از باکتری های بیماری زا به کار گرفته شود. البته، این مطالعات صرفا در شرایط آزمایشگاهی صورت گرفته اند و نیاز به بررسی بیشتری دارند.

پیشگیری از پیشروی سلول های سرطانی

گیاه دارویی مزبور با دارا بودن آلکالوئیدهای ارزشمند از خانواده بتاکاربولین ها قادر است از تقسیم و پیشروی سلول های سرطانی جلوگیری به عمل آورد.

اثر بر سیستم ایمنی بدن

مطابق با پژوهش های انجام گرفته آلکالوئیدهای خانواده بتاکاربولین ها که در این گیاه دارویی وجود دارند، روی سیستم ایمنی بدن اثر تعدیلی دارند. از آنجا که در هنگام بروز سرطان در انسان سیستم ایمنی بدن او ضعیف می شود، با استفاده از عصاره اسپند می توان باعث تقویت سیستم ایمنی بدن شد.

دود

در ایران، به طور سنتی دیده ایم که اسپند را دود می دهند تا از آن استفاده خاصی بنمایند:

گند زدایی محیط های درمانی

دود اسپند با خاصیت میکروب زدایی که دارد، برای ضد عفونی کردن محیط های درمانی و بیمارستان ها مورد استفاده قرار می گیرد. این گیاه دارویی در واقع نوعی گندزدای قوی به شمار می رود.

پودر

یکی از راه های استفاده از اسپند پودر آن است. پودر این گیاه خاصیت دارویی دارد و بسیار مفید است. البته باید توجه داشته باشید که پودر این گیاه برای خوردن به شدت سمی است و نباید خورده شود، بلکه به تنهایی یا با ترکیب با مواد دیگر به صورت ماسک، برای درمان استفاده شود.

درمان شپش سر

یکی از کاربردهای پودر این گیاه، استفاده از آن برای درمان شپش سر است. با ترکیب پودر این گیاه با روغن خردل، حالت خمیری مانندی به دست می آید که برای درمان شپش سر باید آن را برروی کف سر ماساژ داد. برای اثر بخشی بهتر، روزی یک مرتبه این کار را انجام دهید.

روغن

دانه های اسپند فقط برای دود کردن نیستند!!
دانه های اسپند فقط برای دود کردن نیستند!!

از دانه های گیاه اسپند روغن گرفته می شود که خواص بسیار زیادی دارد. روغن این گیاه خواصی از جمله موارد زیر دارد:

  • ضد میکروب
  • ضد قارچ
  • ضد انگل روده
  • ضد تومور
  • آرامبخش
  • ضد تشنج
  • درمان سردی رحم و…

کاهش درد مفاصل

روغن گیاه اسپند خاصیت ضد درد دارد. با توجه به طبع گرم و خشکی که دارد در کاهش دردهای مفصل موثر است. برای این کار باید چند قطره از روغن را درمحل مورد نظر ریخته و آن را ماساژ دهید.

اسپند
دانه های اسپند

درست است که اسپند پر از خواص است، اما نباید فراموش شود که به شدت سمی است و نباید به صورت خوراکی جویده شود. همچنین برای خوردن دانه های آن حتماً باید چندین بار شسته شوند. طبع گرم و خشک دانه های آن برای افراد گرم مزاج چندان مناسب نیست. البته روغن این گیاه چندان ضرر ندارد و افراد مختلف می توانند در حد مناسب از آن استفاده کنند.

دم کرده

همانطوری که پیشتر هم ذکر شد، گیاه دارویی اسپند خوردنی نیست. بنا براین، دم کرده آن مانند دمنوش خوراکی مورد استفاده قرار نمی گیرد، بلکه به شیوه زیر کاربرد دارد:

از بین بردن آفات گل های آپارتمانی

دم کرده این گیاه، یک آفت کش عالی برای گیاهان آپارتمانی است. برای این کار در یک گلدان با اندازه متوسط، در حدود نصف لیوان دم کرده این گیاه بریزید، خواهید دید که آفات گیاه از بین می روند.

سایر خواص درمانی ذکر شده در طب سنتی

در طب سنتی ایران این گیاه دارویی برای درمان بیماری های مختلفی مورد استفاده قرار می گیرد که عبارتند از: دیابت، آسم، تب، سنگ مثانه، یرقان، مالاریا، پارکینسون و روماتیسم.

کشورهای مختلف اسپند را برای موارد متفاوتی استفاده می کنند

مصر: درمان بیماری های عفونی و استفاده به عنوان میکروب کش قوی
ایران: کاهش قند خون، نشاط آور، رفع سنگ مثانه و مهار سلول های سرطانی (مطابق با پژوهش های جدید)
شمال آفریقا: کاهش تب

آشنایی با طب سنتی ایرانی، آشنایی با بخشی از فرهنگ ماست!

توصیه ما در دستی بر ایران این است که با شناختن جنبه های مختلف فرهنگ و هویت ایرانی، گامی اساسی در شناختن هویت فرهنگی و ملی خود بردارید. بخشی از فرهنگ ما نیز همین طب سنتی ایران و گیاهانی مانند اسپند است.

به هنگام سفر با تورهای ایرانگردی، متوجه خواهید شد که مردم هر منطقه ای از ایران، بنا به وجود رویشگاه های گیاهان دارویی منطقه شان، از این گیاهان برای حفظ سلامتی و درمان خود استفاده می کنند. شما نیز می توانید با خرید محصولات بومی از مردمان جامعه میزبان، به اقتصاد کوچک آنها کمک کنید. در ضمن، از دانسته های سنتی آنان درباره این گیاهان نکته هایی را یاد خواهید گرفت.

تیم تولید محتوا

تیم تولید محتوا در "دستی بر ایران" از یک گروه پژوهشگر، نویسنده، مترجم و ویراستارانی تشکیل شده است که برای شما محتوای اریجینال تولید می کنند. آنها دوره های لازم را گذرانده اند تا بتوانند به گونه ای حرفه ای اطلاعات مورد نیاز "گردشگری آگاهانه" و "گردشگری مسئولانه" را برای شما تهیه نمایند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا