تاریخ ایران

تاریخ مادها در ایران باستان (607 تا 549 پیش از میلاد)

تاریخ مادها
رنگ سبز نشانگر گستره کشور ایران در دوره تاریخ مادها است.

تاریخ مادها، آن طور که از یونانی ها آموخته ایم، تا حدودی رنگ و بوی افسانه ها را می دهد. داستان هایی نظیر این وجود دارد که بنیانگذار این سلسله کاخی با هفت دیوار موازی در اطراف آن ساخته است و هر یک را رنگ متفاوتی زده است. با این حال، یافته های باستان شناختی بسیار زیادی وجود دارد که وجود حکومت قوم آریایی را در غرب ایران کنونی و برخی سرزمین های همسایه تایید می کند.

در مورد مسئله ترکیب قومی فلات ایران در دوران باستان باید گفت که قوم های متعددی مانند لولوبیان ها، گوتیان ها، کاسپین ها، قفقازی ها و اورارتو ها در آن زندگی می کردند. تقریباً در اواخر هزاره دوم تا هزاره اول پیش از میلاد، مادها و پارسیان وارد این منطقه شدند. هر دو قوم متعلق به آریایی ها بودند که به آسیا و اروپای شمالی مهاجرت کردند.

مادها خواه با صلح خواه بدون صلح، چه با جنگ و چه با معامله، قومی بودند که در این منطقه حق ماندن پیدا کردند و از دشت های حاصلخیز و چراگاه های شمال غربی ایران استفاده کردند. قبایل پارسی، که دین، زبان و نژاد مشترک با مادها داشتند، در اطراف رودهای کرخه و کارون، در جنوب غربی ایران، مستقر شدند. شکل گیری پادشاهی مادها قطعاً نقطه عطفی در تاریخ ایران بود زیرا نمونه ای برای زندگی فرهنگی و سیاسی یک ملت در آن زمان ایجاد کرد.

مادها و پارس ها با ساکنین قبلی این منطقه متحد شدند و در عین حال استقلال خود را حفظ کردند. در قرن نهم و هشتم پیش از میلاد، نقش آن ها در پیشرفت های منطقه افزایش یافت. در نهایت، در قرن هفتم پیش از میلاد، نظام حاکمیت خود را بر پایه و اساسی محکم بنا نمودند. قلمروی آن ها در نهایت از شمال بین‌النهرین تا باختر گسترش یافت.

این اتحاد همیشه مورد تهدید و حمله احتمالی آشوری ها در غرب، اورارتو ها در شمال و عیلامی ها در جنوب بود. مادها و پارس ها برای ایمنی بخشیدن به سکونتگاه های خود شروع به ساخت ارگ ها و برج هایی در اطراف روستاهای خود کردند. این کار به رونق صلح و تمدن در منطقه کمک کرد.

زمانی که این دو قوم قدرت زیادی در مناطق مختلف داشتند، آشوری ها از آن ها اسب خریداری می کردند. بعدها، زمانی که بخشی از قدرت خود را از دست دادند، آشوری ها به آن ها حمله کردند و دام هایشان را به غارت می بردند. در نتیجه، آشوری ها همیشه به عنوان همسایه ای با تهدید و حملات قریب‌الوقوع در نظر گرفته می شدند.

باورهای مردم در تاریخ مادها

مذهب اصلی مادها بر پرستش اهورا مزدا، یعنی خدای بزرگ، تمرکز داشت. آن ها معتقد بودند که خدا را نمی توان دید. در نتیجه هیچ تصویر یا بتی از خدای خود نساخته بودند. باستان شناسان معتقدند که آن ها هیچ معبدی نداشتند و فقط بر بالای تپه ها و فضای باز دور هم جمع می شدند تا او را بپرستند. حفاری های جدید اخیراً معبدی را با آتشگاه هایی در داخل آن کشف کرده اند که متعلق به مادها است و در تپه تاریخی نوشیجان قرار دارد.

مغ ها قومی جداگانه از یک طبقه اجتماعی بودند که این حق یا امتیاز را داشتند که به عنوان روحانی خدمت نماید. دینی که آن ها ارتقا دادند و مردم به آن اعتقاد داشتند دینی پیش از دین زرتشتی یا خود دین زرتشتی بوده است. این موضوع مسئله ای بحث برانگیز است که دانشمندان هنوز بر سر آن به توافق نرسیده اند.

تاریخ مادها زمانی که به قدرت رسیدند

زمانی که مادها بر حکومت آشوری ها در سال 607 پیش از میلاد پیروز شدند، حاکمیتی قدرتمند در شمال غربی ایران به کمک پارس ها بنا نمودند. گفته می شود که دیاکو بنیانگذار حکومت مادها است. به مرور، مادها به رقیبی قوی برای آشوری ها تبدیل شدند. دیاکو برای ایجاد عدالت و امنیت مردمان آن منطقه انتخاب شد و تاریخ مادها به این ترتیب دارای یک پادشاه مقتدر گردید.

هگمتانه، به معنای محلی برای اتحاد دوباره است، و به زندگی پر از صلح گروه های قومی مختلف و تشکیل حکومتی قوی در یک نقطه اشاره دارد. این اتحادیه که از عناصر قومی مختلف در غرب ایران تشکیل شده بود، توسط دیاکو به شدت قدرتمند ایجاد شده بود و به تهدیدی جدی علیه آشوری ها تبدیل شد. در دوران حکومت فرَوَرتیش بود که مادها تصمیم گرفتند تا تمامی این گروه های قومی را در پایتخت جدید، هگمتانه، متحد کنند.

سکا ها مزدوران بی تمدنی بودند که برای جنگ علیه سایر ملت ها پول می گرفتند. آن ها به مدت 28 سال برای گذران زندگی علیه مردمان بین‌النهرین، سوری ها و مصری ها می جنگیدند و اجرت می گرفتند. آن ها به آشوری ها کمک کردند تا مادها را شکست دهند. بعدها، هوخشتره، پسر فرورتیش، برای از بین بردن حکومت آشوری ها برنامه ریزی کرد و بعد از جنگی پنج ساله در نینوا در سال 607 پیش از میلاد، آن ها را از بین برد. بابلی ها در این جنگ های که بر علیه آشوری ها بود به مادها کمک کردند و به متحدانی جدید برای مادها تبدیل شدند.

گسترش امپراتوری مادها

سرزمین های اورارتو ها بعدها به امپراتوری مادها اضافه شد. همه مناطق عیلامی، پارس، پارت (خراسان) و حتی آسیای صغیر (ترکیه امروزی) تحت حکومت مادها قرار گرفتند. ایشتوویگو، پسر هوخشتره، به مدت 35 سال حکومت کرد و ثروت پدرش را برای یک زندگی تجملاتی و پر لذت خرج کرد. چنین سبک زندگی ای از او پادشاهی خشن و سنگدل ساخت که دیگر محبوب مردم نبود.

در نتیجه، در سال های پایانی حکومت ایشتوویگو، وی با پادشاه بابلی ها، نبونئید، جنگید. در همان زمان، وی شنید که پارسی ها به رهبری کوروش علیه او به پا خواسته اند. در نتیجه باید برای جنگ با آن ها از جنگ با بابلی ها عقب نشینی کرد.

ایشتوویگو در جنگ با کوروش

نبرد با کوروش حدود سه سال طول کشید. در نهایت سپاه پارسیان به رهبری کوروش، سپاه مادها را شکست دادند. بعد از شکست ایشتوویگو، کوروش به صورت داوطلبانه دستور داد تا هیچ انتقامی از او نگیرند. در عوض، ایشتوویگو را تا پایان عمر در یک کوشک بزرگ زندانی کرد و به این ترتیب به او احترام گذاشت. تاریخ مادها در همین جا به اتمام رسید.

کوروش هگمتانه را فتح کرد. تسلط مادها در همه بخش های فلات ایران به اتمام رسید. زمان حکومت هخامنشیان آغاز شده بود و آن ها با متحد کردن همه گروه های قومی در منطقه، یک حکومت مرکزی تشکیل دادند (449 پیش از میلاد).

در نهایت، کوروش دوم که بعدها کوروش کبیر نام گرفت، تمامی گروه های قومی منطقه را با هم متحد کرد و حکومتی مرکزی بنا نمود که مرکز حکومت آن پاسارگاد، در مرکز ایران، بود. ایرانی ها از کوروش کبیر به عنوان پدر ملت ایران یاد می کنند. او همه را زیر یک پرچم آورد و با همه به مهربانی و بخشش رفتار کرد.

برای آشنایی بیشتر با سرگذشت کشورمان، توصیه می کنیم خلاصه تاریخ ایران را بخوانید!

رحمان محرابی

رحمان محرابی بنیانگذار و پژوهشگر اصلی وب سایت "دستی بر ایران" است. او با بیش از 20 سال سابقه در زمینه گردشگری و ایرانگردی، دانسته ها و تجربیاتش را در این وب سایت در اختیار علاقمندان می گذارد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا