تاریخ ایران

تاریخ سلوکیان در ایران باستان (330 تا 247 پیش از میلادی)

تاریخ-سلوکیان

زمانی که تاریخ سلوکیان را مطالعه می کنید، متوجه می شوید که آن چه بعد از حمله اسکندر از سرزمین پارس باقی ماند را می توان به عنوان ملتی نابود شده و مورد غارت قرار گرفته توصیف کرد. بلایی که او بر سر تخت جمشید آورد قطعاً برخاسته از روحی بدون فرهنگ و پر از وحشیگری بود. در تمام گوشه و کنار امپراتوری پارسیان، او خود را به عنوان جانشین داریوش سوم معرفی کرد و هر گونه مقاومتی را مانند شورشگری در برابر حکومتی قانونی سرکوب کرد.

برخی از نویسندگان که در نگارش تاریخ باستان اغراق کرده اند، پیروزی های او را بزرگ نمایی کرده اند، گویی که جنگ ها او نمونه هایی از نبرد جهان متمدن در برابر بی تمدن ها بود.

تاریخ سلوکیان در زمان حکومت بر سرزمین پارس

اسکندر توانست فقط برای هفت سال سرزمین های پارسیان را حفظ کند. او در سن 31 سالگی درگذشت. جنگ های بی پایان، لشگرکشی های نظامی، افراط در شراب خواری، هوسرانی و بی خوابی باعث بیماری و در نهایت مرگ او شد. او مردم شهرهای یونان را مجبور کرد که او را مانند خدا بپرستند.

او سنت آشوری بوسیدن زمین در درگاهش را دوباره زنده کرد. او همچنین وحشیگری را دوباره زنده کرد و این خوی را حتی بر دوستان نزدیک خود و فرماندهان پیاده کرد. بی شک، اسکندر فقط در میدان جنگ به عنوان جنگجو پیروز بود. در حاکمیت بر مناطقی که فتح کرده بود هیچ استعداد و خردی از خود نشان نداد.

امپراتوری اسکندر پس از او

تا 20 سال پس از مرگ اسکندر، فرماندهان او مدام در حال جنگ بر سر قدرت بودند و مناطق مختلف را فتح کردند. در نتیجه امپراتوری او تجزیه شد. در میان این فرماندهان، سلوکوس، که حاکم بابل بود، سرزمین مادها و شوشیان را تسخیر کرد و خود را به عنوان حاکمی مستقل اعلام کرد. به همین دلیل است که این دوره تاریخ ایران را با نام دوره سلوکیان می شناسیم.

رفتار نسبتاً خوب او با مادها و پارسیان در ابتدای حکومتش موجب شد تا کمی محبوبیت و مقبولیت پیدا کند. بعدها، مانند اسکندر، خود را به عنوان فاتح و از نسل خدایان در نظر گرفت. در نتیجه، برای یک دوره 17 ساله پس از مرگ اسکندر، سلوکوس بر اکثر سرزمین هایی از امپراتوری حکومت کرد که زمانی تحت کنترل هخامنشیان بود.

نظام حکومتی سلوکیان

سلوکوس امپراتور حکومت خود در ایران را بر اساس برتری عناصر مقدونی بنا نهاده بود. از همین رو، با گذشت زمان، اندک محبوبیتی را که در ابتدا داشت، از دست داد.

تاریخ سلوکیان شاهد بنا شدن چندین شهرک و شهر در ایران توسط سلوکوس و جانشینان او بود. این سکونتگاه ها موجب هجوم مداوم مهاجران یونانی و مقدونی شد تا برتری و تسلط او را تضمین کند. او تمامی مناطق تحت سلطه خود را به 72 استان تقسیم کرد و بر هر کدام یک حاکم گماشت. سلوکوس رویدادهای کشور خود را با اشتیاق دنبال می کرد و تلاش داشت تا نسبت خانوادگی و دوستی با حاکمان آنجا برقرار کند.

بعد از آن که توسط یک شاهزاده مقدونی در تنگه داردانل به قتل رساند، سلطنت خانوادگی او به دست فرزندانش افتاد. از آن جایی که آن ها ناکارآمد بودند، تاریخ سلوکی ها در این مرحله رو به افول رفت. آن ها به خود الوهیت می دادند و زمان زیادی را صرف لذت طلبی می کردند. علاوه بر این، مدام با گروه هایی مانند گالاتین ها مواجه بودند که طلب قدرت می کردند. در نهایت، قدرتی جدید به نام روم آن ها را شکست داد.

سقوط سلوکیان

از آن جایی که پادشاهان سلوکی در برخی مرزها مانند مصر، سوریه، فلسطین و … در حال جنگ بودند، عیلامی ها، مادها و پارت ها به مرور او را شکست دادند. درگیری های داخلی برای قدرت درون خاندان سلطنتی، پیشروی ارتش روم در آسیای صغیر و به قدرت رسیدن خاندان ارشک (اشکانیان) در سرزمین پارت همگی باعث شد تا امپراتوری عظیم سلوکیان دچار فروپاشی شود.

امپراتوری سلوکیان ترکیبی ضعیف شده و تجزیه شده از عناصر قومی ناهمگون بود که تحت حکومت دسته ای از نیروهای خارجی و جنگجویان حرفه ای قرار گرفته بودند. این مردمان به شدت مورد استثمار و تحقیر قرار گرفتند. باورها، سنت ها و حقوق آن اصلاً برای حاکمان اهمیتی نداشت. تبعیض در هر جامعه ای که مردم محلی و مهاجران با هم زندگی می کردند، وجود داشت.

در نتیجه همین امر، مردم محلی در بسیاری از مناطق شروع به اعتراض کردند. نگرش ترکیب فرهنگ های شرقی و غربی با چنین تبعیض هایی تحقق نمی یافت. اگر قرار بود فرهنگی بر فرهنگ دیگر تاثیر بگذارد، فرهنگ شرقی بود که بر دیگری تاثیر می گذاشت.

تاریخ سلوکیان در سرزمین پارس، اولین تجربه برای یک قدرت غربی بود که یک ملّت بزرگ شرقی را استعمار می کند. از آن جایی که آن ها فقط از زبان اجبار، وحشیگری و اسلحه استفاده می کردند، با شکست مواجه شدند و دیدگاه های آن ها در مورد همزیستی تحقق نیافت. تاریخ سلوکیان در ایران نشان داد که فرهنگ یونانی چیزی جز افراط گرایی در شراب خواری و هوسرانی به همراه تکبر و غرور نبود. قطعاً حکومت آن ها نتوانست زیاد به طول بینجامد.

برای آشنایی بیشتر با سرگذشت کشورمان، توصیه می کنیم خلاصه تاریخ ایران را بخوانید!

رحمان محرابی

رحمان محرابی بنیانگذار و پژوهشگر اصلی وب سایت "دستی بر ایران" است. او با بیش از 20 سال سابقه در زمینه گردشگری و ایرانگردی، دانسته ها و تجربیاتش را در این وب سایت در اختیار علاقمندان می گذارد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا