هزینه عوارض آزادراهی چندین سال است که به صورت اتوماتیک توسط دوربینهای نظارتی برآورد میشود. در این نوشتار، سایت "اتو ابزار" به بررسی و معرفی دقیق انواع دوربینهای راهنمایی و رانندگی در عوارضیهای بین شهری میپردازد.
یکی از مهمترین ابزارهای نظارتی، دوربین های راهنمایی و رانندگی هستند که در نقاط مختلف شهر و انواع جادهها و مسیرها دیده میشوند. این دوربینها عموما قادر به خواندن پلاک خودرو هستند و برخی از آنها بهواسطه هوش مصنوعی یا ویژگیهای دیگر میتوانند تخلفات را تشخیص دهند و ثبت کنند، پلاک را بخوانند و عوارضی به آن تخصیص دهند و… . اما سوال اینجاست که آیا دوربینهایی که در عوارضیها نصب شدهاند، فقط مسئول ثبت عوارض هستند یا کار دیگری هم انجام میدهند؟ در ادامه بیشتر درباره این موضوع صحبت میشود.
انواع دوربین های راهنمایی و رانندگی در عوارضیها
اینکه امکان استعلام و پرداخت رایگان عوارض آزادراهی برای ما فراهم شده است، در وهله اول به خاطر وجود دوربینها است. پس به طور کلی مهمترین وظیفه دستهای از دوربینها ثبت عوارض است تا با حذف عوارضگیری سنتی، عبور و مرور در آزادراهها تسهیل شود. اما این همه ماجرا نیست. دوربین های راهنمایی و رانندگی که در عوارضیها میبینید انواع مختلفی دارند:
۱) دوربین پلاکخوان
رایجترین نوع دوربین راهداری که عوارض را بهدقت ثبت میکند دوربین پلاکخوان (ANPR) است. این دوربینها با استفاده از فناوری پردازش تصویر، شماره پلاک را شناسایی و با ثبت آن در پایگاه داده، امکان تخصیص عوارض به آن را فراهم میکنند. از این دوربین به طور اختصاصی برای ثبت عوارض استفاده میشود و معمولا کاربرد دیگری ندارد:
- دقت بالا در شناسایی پلاک؛
- کارکرد در شرایط نوری مختلف؛
- استفاده از سیستمهای عبور آزاد (ETC) که آزادراههای ایران را شامل میشود.
۲) دوربین سرعت سنج
از آنجا که در محدوده ایستگاههای عوارضی معمولا سرعت مجاز تعیین میشود، این دوربین قابلیت شناسایی تخلفات مربوط به سرعت غیرمجاز را دارد و میتواند تخلفات آن بخش را بهخوبی رصد و ثبت کند. این دوربین کنترل سرعت علاوه بر شناسایی پلاک خودرو و سرعت آن، میتواند تردد غیرمجاز برای وسایل نقلیه خاص مانند کامیونها و… را هم ثبت کند.
۳) دوربین نظارت تصویری (CCTV)
این نوع دوربین، از قدیمیترین انواع دوربین محسوب میشود که پلیس راهور معمولا همیشه از آن استفاده میکند. به طور کلی از این دوربینها برای کنترل و نظارت بر وضعیت جادهها مانند جاده هراز، جاده چالوس و… استفاده میکنند. ویدیویی که این دوربینها ثبت میکنند مانند ویدیوهای دوربینهای امنیتی ساختمانها و مراکز دیگر است و صرفا جهت نظارت چشمی از آنها استفاده میکنند و معمولا اطلاعاتی توسط آنها ثبت نمیشود.
اپراتورها پشت مانیتورهایی که تصاویر این نوع از دوربین های راهنمایی و رانندگی را پخش میکنند قرار دارند و ترافیک را در مواقعی که تردد از حد معمول زیادتر است، کنترل میکنند.
۴) دوربین مادون قرمز
از دوربین مادون قرمز در کنار یک دوربین پلاکخوان در شرایط کمنور یا هنگام مهگرفتگی استفاده میشود. تا بتواند تصویر واضحی از پلاک خودرو ثبت کند. معمولا به صورت جداگانه استفادهای ندارند و مکمل یک دوربین پلاکخوان هستند تا در شرایط محیطی سخت، پلاکها ثبت و عوارضی تخصیص داده شود.
۵) دوربین سهبعدی
این دوربینها قادر به تشخیص کلاس وسیله نقلیه هستند. همانطور که میدانید عوارض برای انواع وسیله نقلیه یکسان نیست. مثلا خودروی سواری عوارض کمتری نسبت به یک کامیون در آزادراه پرداخت میکند. این دوربین قادر به تشخیص نوع وسیله نقلیه است تا بتواند عوارض دقیقتری محاسبه و ثبت کند.
اگرچه که خوانش پلاک هم در نهایت منجر به همین اتفاق میشود اما در شرایطی که ممکن است پلاک بهدرستی قابل خواندن نباشد، این نوع از دوربین های راهنمایی و رانندگی میتواند دقت بالاتری در ثبت عوارض داشته باشد.
آیا ثبت عوارض توسط دوربین، محدودیت سرعت دارد؟
شاید اینگونه تصور شود که اگر از ایستگاههای عوارضی الکترونیکی با سرعت عبور کنیم، دوربینها (که عموما از نوع پلاکخوان هستند) نمیتوانند پلاک را ثبت کنند. اما لاینهای عوارضی الکترونیکی دارای تجهیزات پیشرفته سختافزاری و نرمافزاری هستند و با هر سرعتی که از آن عبور کنیم، تردد ثبت خواهد شد.
اگر دوربین سرعتسنج هم در آن حوالی باشد و از سرعت مجاز آزادراه بیشتر برانید، ممکن است بابت آن هم جریمه شوید.
آیا دوربینهای عوارضی اشتباه هم میکنند؟
با اینکه قدرت پردازش این دوربینها بالا است اما ممکن است در بعضی موارد در ثبت عوارض اشتباه کنند یا به اشتباه بیفتند؛ مثلا زمانی که بعضی افراد پلاک خود را مخدوش میکنند و شماره پلاک شبیه به پلاک ماشین دیگری میشود، دوربین هم اشتباه میکند. به این عوارضیهای اشتباه میتوان اعتراض کرد:
- به سامانه آنیرو مراجعه کنید.
- در بخش پشتیبانی میتوانید تیکت اعتراض خود را ثبت کنید.
- همچنین از همین بخش باید درخواست اعتراضتان را پیگیری کنید.
نقش دوربینها در ثبت عادلانه عوارض آزادراه
طبق اعلام معاون شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حملونقل، قرار است عوارض در تعدادی از آزادراههای کشور به شکل پیمایشی محاسبه شود، زیرا بسیاری از ماشینها در تمام طول این آزادراهها تردد نمیکنند. به این ترتیب، به کمک دوربینها، میزان پیمایش هر خودرو محاسبه و عوارض هم به همان اندازه دریافت میشود.
مشاهده زنده تصاویر دوربین های راهنمایی رانندگی
تا پیش از این هر کسی میتوانست از طریق سایت «مرکز مدیریت راههای کشور» به تصاویر زنده دهها دوربین جادهای دسترسی داشته باشد. با این حال، در حال حاضر قابلیت پخش زنده در این سامانه متوقف شده است. در صورت تلاش برای مشاهده دوربین زنده راههای کشور، با پیام خطا مواجه میشویم که اعلام میکند: «به دلیل شرایط فعلی، امکان دریافت اطلاعات دوربین های راهنمایی و رانندگی وجود ندارد و دوربینها در دسترس نیستند.»
سخن پایانی
دوربین های راهنمایی و رانندگی که در عوارضیها میبینید چند نوع هستند. برخی صرفا برای ثبت تردد و خوانش پلاک جهت تخصیص عوارضی نصب شدهاند مانند دوربینهای پلاکخوان و مادون قرمز. اما دوربینهای دیگر کاربردهای متفاوتی دارند؛ از نظارت کلی بر وضعیت ترافیک جادهها گرفته تا ثبت تخلفاتی در محدوده همان ایستگاه عوارضی.
