جاذبه های گردشگری

حمام سلطان امیر احمد، نمونه ای از معماری بومی ایران از دوره سلجوقیان

حمام سلطان امیر احمد کاشان

شهر کاشان که از توابع استان اصفهان می باشد، مهد تمدن و فرهنگ سنتی ایران به شمار می رود. این شهر با آثار تاریخی بی نظیری که دارد نقش پررنگی در صنعت گردشگری ایران دارد. یکی از این آثار، حمام سلطان امیر احمد کاشان است که در سال ۱۳۵۵ خورشیدی به ثبت ملی ایران رسید.

بنای اولیه حمام مربوط به دوره سلجوقی است، اما بخش هایی از آن از قبیل سربینه، در دوره قاجار ایجاد شده اند. سقف های طاقدار حمام با موزاییک ها و نقاشی های نفیس تزیین شده اند.

3 فضای سنتی در حمام سلطان امیر احمد

نمای حمام سلطان امیر احمد

حمام امیر احمد دارای جلوخانی است که در محوطه درب ورودی و پیش از سردر قرار گرفته است. بعد از عبور از جلوخان به سردر حمام می رسیم.

سردر این حمام، با گچ بری ها، کاربندی ها، طاق یزدی بندی و طاق نمای مقرنس کاری شده زیبایی تزیین شده است. نقش های گل و بوته و مجسمه ها و تصاویری از زنان در بخش سردر حمام قابل مشاهده اند.

با عبور از سردر به هشتی حمام می رسیم که فضای بین داخل و بیرون حمام است. این قسمت، تزییناتی از قبیل رسمی بندی (روشی سنتی برای تزئین و پوشش بناها با طرح های هندسی) دارد که باعث زیبایی هرچه بیشتر آن شده است.

در معماری اکثر حمام های قدیمی ایران (از ابتدا تا زمان پهلوی) سه فضا وجود داشت. این فضاها عبارتند از: سربینه، میان در و خزینه (گرم خانه) حمام. این نوع حمام ها را اصطلاحا حمام خزینه ای می گویند. بعد از لوله کشی آب، حمام های خزینه ای جای خود را به حمام های نمره یا دوش دادند. حمام سلطان امیر احمد کاشان نیز از این قاعده مستثنی نیست.

در اینجا به معرفی این سه فضا در حمام های قدیمی ایرانی می پردازیم:

  1. سربینه حمام

بعد از گذر از هشتی حمام امیر احمد، توسط یک راهروی ارتباطی به یک سالن هشت ضلعی می رسیم. حوضی هشت ضلعی در مرکز این سالن قرار دارد که دارای فواره است. سالن هشت ضلعی به وسیله هشت ستون به قسمت های مختلف تقسیم شده است. سکوهایی برای نشستن افراد در هر ضلع این سالن تعبیه شده اند. باقی فضای سالن، سربینه حمام را تشکیل می دهند.

سربینه این حمام با کاشی هایی به رنگ فیروزه ای و طلائی پوشیده شده است. این کاشی کاری ها از نوع زیر زنگی هستند. کاشی کاری های زیرزنگی نوعی کاشی کاری است که در آن از کاشی های خشتی استفاده می شوند. سپس، روی آنها لعاب شیشه ای می کشند و در کوره می پزند.

همچنین، تزییناتی از قبیل گچ بری، آجرکاری و نقاشی های هنری در این بخش از حمام سلطان امیر احمد به چشم می خورند. جا کفشی هایی از جنس سنگ نیز در بخش سربینه حمام قابل مشاهده اند.

علاوه بر آن در فضای اطراف سربینه دو غرفه روبروی هم دیده می شوند. این غرفه ها بخش شاه نشین سربینه هستند. این قسمت به بزرگان و اشراف تعلق داشت.

در گذشته روی سقف سربینه حمام امیر احمد، جمله “لا اله الا الله” در جهت قبله کنده کاری شده بود. پس از زلزله معروف دوره زندیه (قرن هجدهم میلادی)، سقف بنا از میان رفت و اکنون اثری از این کنده کاری نیست. در نیمه دوم قرن نوزدهم، سقف حمام مرمت گردید.

  1. میان در حمام

پس از سربینه میان در حمام قرار می گیرد. این قسمت فضای راهرو مانندی است که دارای دو پیچ ۹۰ درجه است. علت پیچ و خم میان در حمام این است که گرمای حمام خارج نشود. همچنین این فضا برای تنظیم دمای بدن تعبیه شده است.

این فضا نقش اتصال دو فضای سربینه و گرم خانه را دارد. بنابراین، با طی مسیر این راهرو، به بخش بعدی می رسیم که محل اصلی شستشو و نظافت در حمام سلطان امیر احمد می باشد. به غیر از این مورد، میان در هیچ کاربری دیگری ندارد.

  1. گرم خانه و خزینه حمام

گرم خانه حمام سلطان امیر احمد کاشان فضایی ساده تر از سربینه دارد و محلی برای شستشو و نظافت است. یک متر ابتدایی دیوار گرم خانه، با کاشی های معرق و بقیه با ملات ساروج پوشانده شده اند. ساروج، ملاتی مقاوم در برابر آب بوده که به طور سنتی و پیش از سیمان، از آهک و خاکستر ساخته می شد.

فضای گرم خانه به وسیله ۴ ستون به سه قسمت تقسیم شده است. دو بخش کناری گرمخانه برای شستشو و بخش مرکزی آن محل قرارگیری حوض است. بخش میانی گرم خانه راه تردد برای رسیدن به خزینه است.

مجاور گرم خانه، خزینه حمام قرار دارد. این خزینه دارای دو حوض با آب گرم و سرد است. بنا به روایتی، گفته می شود که بعد از استحمام بهتر است پای خود را در آب سرد فرو ببریم. به نظر می رسد این حوض ها به همین منظور ایجاد شده باشند.

تون یا گلخن حمام سلطان امیر احمد

این قسمت از حمام به منظور پشتیبانی در نظر گرفته می شود. در این قسمت، آب حمام گرم می شود و توسط تنپوشه هایی به گرم خانه راه می یابد.

بازدید از این جاذبه را از دست ندهید

بام حمام امیر احمد کاشان
نمایی از روی بام حمام سلطان امیر احمد کاشان

حمام سلطان امیر احمد کاشان، حمامی تاریخی است که هر بخش آن از زیبایی به خصوصی برخوردارند. اگر به واسطه تورهای داخلی یا به صورت شخصی به کاشان سفر کردید، بازدید از این حمام تاریخی را از دست ندهید.

ما در “دستی بر ایران” تلاش می کنیم تا بهترین جاذبه های گردشگری کاشان را به شما معرفی کنیم. از شما نیز دعوت می کنیم که پیش از مسافرت، به مطالعه این جاذبه ها بپردازید و آگاهانه سفر کنید.

تیم تولید محتوا

تیم تولید محتوا در "دستی بر ایران" از یک گروه پژوهشگر، نویسنده، مترجم و ویراستارانی تشکیل شده است که برای شما محتوای اریجینال تولید می کنند. آنها دوره های لازم را گذرانده اند تا بتوانند به گونه ای حرفه ای اطلاعات مورد نیاز "گردشگری آگاهانه" و "گردشگری مسئولانه" را برای شما تهیه نمایند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا