غذاهای ایرانی

گیاه دارویی شیرین بیان را بیشتر بشناسیم

شیرین بیان
شیرین بیان

شیرین بیان محصول نوعی گیاهی چند ساله و خودرو است که دارای ارتفاعی در حدود یک متر می باشد. این گیاه در نواحی معتدل می تواند به ارتفاع دو متر نیز برسد. با وجود اینکه گیاه مزبور بومی اروپا می باشد، در شمال آفریقا و نواحی معتدل آسیا نیز رویش دارد.

این گیاه دارای برگ های مرکب با ۴ الی ۷ زوج برگ به اضافه یک برگچه انتهایی است که شیره ای چسبنده از خود ترشح می کند. گیاه مزبور در اوایل تابستان به گل می نشیند و رنگ گل های آن ارغوانی، زرد، بنفش یا آبی مایل به سفید می باشند. این گل ها پس از ریزش گلبرگ ها به شکل میوه ای غلافی و مستطیل شکل در می آیند و به صورت ۵ الی ۶ دانه مایل به قهوه ای ظهور می کنند.

گیاه مزبور در بیشتر نقاط ایران از جمله لارستان، آذربایجان، بختیاری و شهرستان اقلید (یکی از شهرهای استان فارس) رویش دارد.

مواد تشکیل دهنده و خواص شیرین بیان

این گیاه دارای ترکیبات مختلفی است که مهم ترین آنها گلیسیرریزین می‌باشد که در اثر شکسته شدن به اسید گلیسریزیک تبدیل می شود که عامل شیرین بودن آن می باشد. این ماده که در ریشه های گیاه تجمع می یابد، ۵۰ برابر شکر شیرین تر است و با توجه به شرایط محیطی و گونه گیاه حدود ۵ الی ۲۰ درصد در ریشه وجود دارد.

از آنجایی که شیرین بیان محصول گیاهی چند ساله است، اگر مدت زمان بیشتری از رویش آن بگذرد، مقدار اسید گلیسریزیک آن هم افزایش می یابد. در نتیجه، میزان شیرینی آن هم بیشتر می شود. این گیاه انواع متفاوتی دارد که هرکدام طعم مخصوص خود را دارند. برای مثال، نوع اسپانیایی آن دارای طعم ملایم و نوع یونانی به نسبت تلخ است.

سایر مواد موجود در آن شامل فلاونوئیدها، ایزوفلاونوئیدها، استرول ها، روغن های فرار، نشاسته، گلوکز، ساکارز، لیگنین، اسیدهای آمینه، آمین ها و موم هاست. تمامی این مواد در ریشه و ساقه زیرزمینی گیاه تجمع می یابند که این قسمت ها دارای خواص دارویی هستند. ریشه این گیاه دارای موادی نظیر کومارین، فلاون، روغن های فرار و استرول گیاهی است.

آشنایی با خواص شیرین بیان
آشنایی با خواص شیرین بیان

در زیر به برخی از خواص این گیاه می پردازیم:

درمان زخم های گوارشی:

اسید گلیسریزیک و گلیسیرریزین موجود در شیرین بیان در درمان زخم های گوارشی بسیار تاثیرگذار هستند.

خلط آور:

پودر این گیاه (ریشه ساییده شده) از زمان باستان به عنوان ماده خلط آور مورد استفاده قرار می گرفت و هم اکنون نیز کاربرد خود را حفظ کرده است.

پوسیدگی دندان:

ترکیبات موجود در گیاه مزبور خواص ضد میکروبی دارند. بدین ترتیب، می توان شیره آن را به عنوان ماده ضد پوسیدگی در خمیر دندان ها یا محصول های شستشوی دهان استفاده کرد.

تاثیر بر دستگاه گوارش:

مهم ترین خواص شیرین بیان را می توان در تاثیر آن روی دستگاه گوارش خلاصه کرد.

ضد لک و روشن کنندگی پوست:

این گیاه به دلیل همین خاصیت به صورت کرم های مراقبت از پوست عرضه می شود.

درمان سایر موارد:

طب سنتی ایرانی، این گیاه را برای درمان اسپاسم عضلات و تورم، برونشیت (التهاب نایژه ها در شش)، روماتیسم و ورم مفاصل مفید می داند.

معایب استفاده زیاد از شیرین بیان
معایب استفاده زیاد از شیرین بیان

مضرات استفاده بیش از حد

توجه داشته باشید که مصرف بی رویه شیرین بیان و فرآورده های آن باعث تحریک غدد فوق کلیوی و ترشح بیش از اندازه هورمون آلدوسترون می شود. چنانچه مقدار این ماده در بدن بیشتر باشد، به صورت تومور خوش خیم آدرنال بروز می کند. این بیماری دارای علائمی است که عبارتند از: فشار خون بالا، سطح پایین پتاسیم خون و افزایش غیر طبیعی حجم خون.

به همین دلیل، مصرف بی رویه این گیاه ممنوع اعلام شده است. البته، استفاده کنترل شده از آن نه تنها ضرری ندارد بلکه دارای خواص بسیاری نیز هست که در بالا به برخی از آنها اشاره کردیم. در واقع، اگر روزانه ۲۰ گرم شیرین بیان مصرف کنید بروز عوارض نامطلوب آن بعید به نظر می رسد.

چنانچه مصرف این گیاه به بیش از مقدار تعیین شده برسد، ممکن است فشار خون فرد مصرف کننده بالا برود و حتی باعث بروز سکته قلبی شود. بنابراین، باید در مصرف آن دقت کنید. در برخی موارد مصرف بیش اندازه باعث درد عضله، کرخت شدن دست و پا و حتی فلج هر چهار اندام (دست ها و پاها) نیز می شود.

متخصصان طب سنتی ایرانی توصیه می کنند اگر دارای ناراحتی هایی از قبیل ناراحتی قلبی، کبد، کلیه یا فشار خون بالا می باشید، از مصرف این ماده خودداری کنید. مصرف این گیاه برای زنان باردار و شیرده نیز ممنوع اعلام شده است.

شیرین بیان؛ متداول ترین گیاه دارویی سنتی ایران

شیرین بیان از جمله گیاهان دارویی سنتی ایران است که در بیشتر مناطق کشور رویش دارد. نوع ایرانی این گیاه دارای ریشه های نسبتا ضخیم می باشد.

شما می توانید با سفر به نقاط مختلف ایران انواع متفاوتی از این گیاه را جمع آوری و با هم مقایسه کنید. ″دستی بر ایران″ضمن معرفی گردشگری غذا در ایران، انواع گیاهان دارویی را مورد مطالعه قرار می دهد.

تیم تولید محتوا

تیم تولید محتوا در "دستی بر ایران" از یک گروه پژوهشگر، نویسنده، مترجم و ویراستارانی تشکیل شده است که برای شما محتوای اریجینال تولید می کنند. آنها دوره های لازم را گذرانده اند تا بتوانند به گونه ای حرفه ای اطلاعات مورد نیاز "گردشگری آگاهانه" و "گردشگری مسئولانه" را برای شما تهیه نمایند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا