جاذبه های گردشگری

آتشکده نیاسر، یک بنا با 2 کاربرد عبادتگاه و تقویم خورشیدی

بازدید از آتشکده نیاسر کاشان

نیاسر یکی از روستاهای باستانی موجود در شهر کاشان است که “نیسر” و “نیاستر” نام‌های دیگر آن می باشند. روستای نیاسر دارای آثار طبیعی و تاریخی بسیاری است. ازجمله آثار تاریخی آن می‌ توان آتشکده نیاسر را نام برد که در نزدیکی چشمه ای به نام اسکندریه قرار دارد.

نام اصلی این آتشکده، چهارتاقی نیاسر است و در دامنه صخره ای از ارتفاعات کوه کرکس واقع شده است. این بنا، در سال ۱۳۱۷ خورشید در ردیف آثار ملی ایران قرار گرفت.

تاریخچه آتشکده نیاسر

بنای چهارتاقی نیاسر، بنایی بسیار قدیمی است که از دوران ساسانی برای ما به یادگار مانده است. همچنین، پژوهشگران زیادی ساخت این بنای تاریخی را به اواخر دوره اشکانی نسبت می دهند. به دلیل شباهت این آتشکده به دیگر بناهای دوره ساسانیان متوجه می شویم که این بنا مربوط به دوره ساسانی است.

گفته می شود شخصی به نام “اردشیر بابکان” که موسس سلسله ساسانی بود، آتشکده نیاسر را بنا کرده است. او این آتشکده را زمانی که سلسله ساسانی در اوج رواج دین و آیین زرتشتی قرار داشت، در ایران بنا نمود. این بنا از جمله سالم ترین آثار باقی مانده از ایران باستان می باشد.

خصوصیات این چهارتاقی یا آتشکده

تاق بندی چهارتاقی نیاسر
نمایشی از تاق بندی چهارتاقی نیاسر

بنای چهارتاقی نیاسر به دلیل شکل ظاهری اش، در گذشته به ۴ دروازه مشهور بود. این بنا ابعادی در حدود ۱۱×۱۱ متر مربع دارد و ارتفاع آن نیز ۱۱ متر است. برای این آتشکده، چهار پایه به شکل مربع با ابعاد ۳۳۳×۳۳۳ سانتی متر مربع در اندازه های یکسان تعبیه شده اند.

هر کدام از این پایه ها با یک پایه قطور دیگر به عرض ۵۰-۴۰ سانتی متر و ارتفاع ۶۵-۸۳ سانتی متر تقویت شده است. پایه های فرعی در اضلاع خارجی شمالی و غربی دیده نمی شوند. اضلاع نامبرده آتشکده را سکوبندی و آن را هم سطح زمین های اطراف کرده اند. این کار باعث شده است که ورودی های شمالی و غربی بنا، مسدود شوند.

در بالای آتشکده نیاسر، آثاری از گنبد دیده می شد که در گذشته تخریب شده است. در طی بازسازی سال ۱۳۳۴ خورشیدی، گنبدی برای آن ایجاد گردید. این گنبد توسط اداره کل باستان شناسی وقت طراحی شده است.

گنبد این بنا به شکل هشت مثلث است که روی یک دایره قرار گرفته اند. قسمت نوک تیز مثلث ها رو به بیرون قرار دارند. برای این گنبد، ۹ روزنه نیز تعبیه شده است.

آتشکده نیاسر مساحتی در حدود ۶۱۴×۶۱۴ سانتی متر مربع دارد. در داخل بنا و درست در قسمت مرکزی آن دایره ای به قطر ۹۰ سانتی متر دیده می شود. به نظر می رسد که در این قسمت از بنا پایه آتشدان قرار داشته است.

کاربرد آتشکده نیاسر

بنابر مطالعات باستان شناسی که روی این آتشکده انجام گرفته است، چنین انتظار می رود که این آتشکده به دو منظور ساخته شده باشد:

  1. اولین کاربرد بنا استفاده از آن به عنوان تقویم آفتابی است. روزنه هایی که روی گنبد آتشکده قرار دارند تغییر سال ها را نشان می دهند. این روزنه ها برای دیدن طلوع و غروب آفتاب در ابتدا و میانه هر فصل به کار می روند.
  2. کاربرد دیگر این بنا، استفاده از آن به عنوان عبادتگاه بود. در زمان گذشته زمانی که دین اکثریت مردم زرتشتی بود آتشکده نیاسر، به عنوان محلی برای عبادت ساخته شد.

مصالح و تزیینات این اثر تاریخی

داخل آتشکده نیاسر
نمایی از داخل آتشکده نیاسر

برای ساخت آتشکده از مصالحی همچون سنگ آهک و ملات گچ استفاده شده است. قسمت پایینی بنا تا ارتفاع ۲۰۰ سانتی متر از لاشه سنگ استفاده شده است. برای قسمت فوقانی آتشکده از سنگ های تراش خورده به شکل مکعب مستطیل بهره برده اند.

با توجه به مطالعات انجام گرفته روی بنا، چنین گمان می رود که در گذشته این آتشکده دارای تزیینات زیادی بوده است. از جمله این تزیینات می توان به گچ بری های ظریف در زیر طاق بندی درگاه اشاره کرد. امروزه تزیینات بنا از بین رفته است و آتشکده تقریبا ساده و بدون تزیین است.

علاوه بر آن، تصاویر قدیمی قبل از مرمت نشان می دهند که نمای خارجی و داخلی پایه های آتشکده دارای گچ بری خاصی بوده اند. بر روی این گچ بری ها اثری از رنگ آمیزی دیده نمی شود.

بازدید از این اثر باستانی خاص را از دست ندهید

روستای نیاسر کاشان، روستایی بسیار زیبا در شهر کاشان است. آتشکده نیاسر، از جمله بناهای شاخص این روستا می باشد که در حاشیه دشت کاشان قرار گرفته است. این آتشکده، دارای طرحی بسیار زیبا از دوره ساسانی است که همه ساله گردشگران زیادی را به خود می طلبد.

اگر به واسطه تورهای ایرانگردی یا به صورت شخصی به روستای نیاسر سفر کردید، بازدید از این بنا را از دست ندهید. “دستی بر ایران” شما را به بازدید از بنای قدیمی و شاخص روستای نیاسر دعوت می کند.

تیم تولید محتوا

تیم تولید محتوا در "دستی بر ایران" از یک گروه پژوهشگر، نویسنده، مترجم و ویراستارانی تشکیل شده است که برای شما محتوای اریجینال تولید می کنند. آنها دوره های لازم را گذرانده اند تا بتوانند به گونه ای حرفه ای اطلاعات مورد نیاز "گردشگری آگاهانه" و "گردشگری مسئولانه" را برای شما تهیه نمایند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا